Shloka 64
हविषाग्निर्यथा कृष्ण भूय एवाभिवर्धते | केशव! जैसे घी डालनेपर आग बुझनेके बजाय और अधिक प्रज्वलित हो उठती है, उसी प्रकार वैर करनेसे वैरकी आग शान्त नहीं होती, अधिकाधिक बढ़ती ही जाती है।। ६३ ई || अतोडन्यथा नास्ति शान्तिर्नित्यमन्तरमन्ततः
haviṣāgnir yathā kṛṣṇa bhūya evābhivardhate | keśava! yathā ghṛta-dānenāgnir na śāmyati, api tu bhūyaḥ prajvalati, tathā vairakaraṇena vaira-agniḥ na śāmyati, kintu adhikādhikaṃ vardhate || ato ’nyathā na asti śāntiḥ, nityam antaramantrataḥ ||
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວຕໍ່ ກຣິສນະ: «ໂອ ເກສະວະ! ເຫມືອນໄຟເມື່ອໄດ້ຮັບຮາວິດ—ໂດຍສະເພາະເນີຍໃສ—ບໍ່ໄດ້ດັບລົງ ແຕ່ກັບລຸກໂຊນຍິ່ງຂຶ້ນ, ສັນດານແຫ່ງຄວາມອາຄາດກໍບໍ່ສະຫງົບດ້ວຍການອາຄາດ; ມັນມີແຕ່ເພີ່ມພູນແຮງຂຶ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ ສັນຕິພາບບໍ່ອາດໄດ້ມາດ້ວຍເສັ້ນທາງນັ້ນ; ຄວາມສະຫງົບແທ້ຕ້ອງສືບຫາດ້ວຍການຫັນເຂົ້າພາຍໃນ ດ້ວຍຄຳປຶກສາ ແລະການຂົມໃຈອົດກັ້ນ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການແກ້ແຄ້ນ».
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Retaliation does not end hostility; like fire fed with ghee, enmity grows when answered with enmity. Peace is to be pursued through restraint and wise counsel rather than revenge.
In the Udyoga Parva’s pre-war deliberations, Yudhishthira addresses Krishna (Keśava), arguing for a path toward peace: he warns that escalating reprisals only intensify the feud and urges an inwardly grounded, counsel-driven approach to reconciliation.