Shloka 10

बैठ जानेपर वहाँ मैंने पादपीठसे हटाये हुए अर्जुनके दोनों सुन्दर चरणोंको (ध्यानपूर्वक) देखा। उनके तलुओंमें ऊर्ध्वगामिनी रेखाएँ दृष्टिगोचर हो रही थीं और वे दोनों पैर शुभसूचक विविध लक्षणोंसे सम्पन्न थे ।। श्यामौ बृहन्तौ तरुणौ शालस्कन्धाविवोद्गतौ । एकासनगतोौ दृष्टवा भयं मां महदाविशत्‌,श्रीकृष्ण और अर्जुन दोनों श्यामवर्ण, बड़े डील-डौलवाले, तरुण तथा शालवृक्षके स्कन्धोंके समान उन्नत हैं। उन दोनोंको एक आसनपर बैठे देख मेरे मनमें बड़ा भय समा गया

sañjaya uvāca | upaviṣṭe tatra mayā pādapīṭhād apasāritau arjunasya ubhau sundarau caraṇau dhyānapūrvakaṁ dṛṣṭau | tayoḥ talayoḥ ūrdhvagāminyo rekhā dṛśyante sma, ubhau ca pādau śubhasūcakair vividhair lakṣaṇaiḥ sampannau || śyāmau bṛhantau taruṇau śālaskandhāv ivodgatau | ekāsanagatau dṛṣṭvā bhayaṁ māṁ mahad āviśat ||

ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອພວກເຂົານັ່ງລົງແລ້ວ ຂ້ອຍໄດ້ພິຈາລະນາຢ່າງລະມັດລະວັງພະບາດອັນງາມທັງສອງຂອງອາຣຊຸນ ທີ່ຖອນອອກຈາກຕັ່ງຮອງຕີນ. ທີ່ຝ່າຕີນ ຂ້ອຍເຫັນເສັ້ນລາຍພຸ່ງຂຶ້ນ ແລະພະບາດທັງສອງນັ້ນມີໝາຍມົງຄຸນຫຼາຍປະການ. ຕໍ່ມາ ຂ້ອຍເຫັນ ກຣິດສະນະ ແລະ ອາຣຊຸນ—ຜິວຄ່ຳ, ຮ່າງກາຍກວ້າງໃຫຍ່, ໜຸ່ມແນ່ນ, ສູງສົ່ງດັ່ງລຳຕົ້ນໄມ້ສາລະ—ນັ່ງຮ່ວມກັນໃນອາສນະດຽວ; ແລະເມື່ອເຫັນດັ່ງນັ້ນ ຄວາມຢ້ານກົວອັນໃຫຍ່ຫຼວງກໍເຂົ້າຄອບງຳໃຈຂ້ອຍ.

श्यामौdark-complexioned (two)
श्यामौ:
Karta
TypeAdjective
Rootश्याम
FormMasculine, Nominative, Dual
बृहन्तौlarge, mighty (two)
बृहन्तौ:
Karta
TypeAdjective
Rootबृहन्त्
FormMasculine, Nominative, Dual
तरुणौyouthful (two)
तरुणौ:
Karta
TypeAdjective
Rootतरुण
FormMasculine, Nominative, Dual
शालस्कन्धौlike sal-tree trunks/shoulders (lit. sal-trunks)
शालस्कन्धौ:
Karta
TypeNoun
Rootशाल-स्कन्ध
FormMasculine, Nominative, Dual
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
उद्गतौrisen, elevated
उद्गतौ:
Karta
TypeAdjective
Rootउद्-गम्
FormMasculine, Nominative, Dual, क्त (past passive participle)
एकासनगतौseated on one seat
एकासनगतौ:
Karta
TypeAdjective
Rootएक-आसन-गत
FormMasculine, Nominative, Dual, क्त (past passive participle)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
भयम्fear
भयम्:
Karta
TypeNoun
Rootभय
FormNeuter, Nominative, Singular
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअहम्
FormAccusative, Singular
महत्great
महत्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Nominative, Singular
आविशत्entered, seized
आविशत्:
TypeVerb
Rootआ-विश्
FormImperfect (लङ्), Third, Singular, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna
Ś
Śrī Kṛṣṇa
P
pādapīṭha (footstool)
E
ekāsana (single seat)
Ś
śāla tree (metaphorical reference)

Educational Q&A

The passage highlights how outward signs (auspicious marks, shared seat, heroic stature) are read as indicators of destiny and moral consequence. Sañjaya’s fear reflects the ethical weight of the coming conflict: when extraordinary power and purpose align, the stakes for dharma and adharma become immense.

Sañjaya reports what he sees: Arjuna’s feet with auspicious markings, and then Kṛṣṇa and Arjuna sitting together on one seat, both appearing powerful and youthful. This sight fills Sañjaya with dread, foreshadowing the decisive role of their unity in the impending war.