Shloka 61

Udyoga-parva Adhyāya 50 — Dhṛtarāṣṭra’s Appraisal of Bhīmasena (भीमसेनभयवर्णनम्)

Devanagari script

यथा निदाघे ज्वलन: समिद्धो दहेत्‌ कक्ष वायुना चोद्यमान: | गदाहस्त: पाण्डवो वै तथैव हन्ता मदीयान्‌ सहितोअर्जुनेन,जैसे गर्मीमें प्रजजलित हुई अग्नि हवाका सहारा पाकर घास-फूस एवं जंगलको भी जलाकर भस्म कर देती है, उसी प्रकार अर्जुनसहित पाण्डुनन्दन भीम गदा हाथमें लेकर मेरे सब पुत्रोंको मार डालेगा

Transliteration

dhṛtarāṣṭra uvāca |

yathā nidāghe jvalanaḥ samiddho dahet kakṣaṃ vāyunā codyamānaḥ |

gadā-hastaḥ pāṇḍavo vai tathaiva hantā madīyān sahito 'rjunena ||

Translation

ທ້າວ ທຣິຕຣາດສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ເຫມືອນໄຟໃນລະດູຮ້ອນທີ່ລຸກໂຊນ ແລະຖືກລົມພັດຜັນຂັບເຄື່ອນ ຈົນເຜົາຫຍ້າແຫ້ງແລະພົງປ່າໃຫ້ເປັນຂີ້ເຖົ່າ; ດັ່ງນັ້ນແຫຼະ ພານດະວະ ພີມະ ຖືຄອນກະບອງ (ຄະດາ) ແລະມີອາຣຊຸນຢູ່ຄຽງຂ້າງ ຈະເປັນຜູ້ສັງຫານລູກຊາຍຂອງຂ້າ»។

Word by Word

• यथा: just as
• Type: Indeclinable
• Root: यथा

• निदाघे: in the hot season/summer
• निदाघे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: निदाघ
• Form: Masculine, Locative, Singular

• ज्वलनः: fire
• ज्वलनः: Karta
• Type: Noun
• Root: ज्वलन
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• समिद्धः: kindled, blazing
• Type: Adjective
• Root: समिद्ध
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• दहेत्: would burn
• Type: Verb
• Root: दह्
• Form: Optative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada

• कक्षम्: thicket/brushwood
• कक्षम्: Karma
• Type: Noun
• Root: कक्ष
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• वायुना: by the wind
• वायुना: Karana
• Type: Noun
• Root: वायु
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• चोद्यमानः: being driven/urged
• Type: Adjective
• Root: चुद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular, Present passive participle (शानच्), passive sense

• गदाहस्तः: having a mace in hand
• Type: Adjective
• Root: गदाहस्त
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• पाण्डवः: the Pandava (Bhima)
• पाण्डवः: Karta
• Type: Noun
• Root: पाण्डव
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• वै: indeed
• Type: Indeclinable
• Root: वै

• तथा: so, in the same way
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• एव: just, exactly
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• हन्ता: slayer
• हन्ता: Karta
• Type: Noun
• Root: हन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular, Agent noun (तृच्)

• मदीयान्: my
• Type: Adjective
• Root: मदीय
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• सहितः: accompanied (together)
• Type: Adjective
• Root: सहित
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अर्जुनेन: with/by Arjuna
• अर्जुनेन: Karana
• Type: Noun
• Root: अर्जुन
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

Speaker

धृतराष्ट उवाच

Characters & Entities

• Dhṛtarāṣṭra
• Bhīma (Pāṇḍava, implied by gadā-hastaḥ)
• Arjuna
• Dhṛtarāṣṭra's sons (Kauravas, implied)
• gadā (mace)
• jvalana (fire)
• vāyu (wind)
• kakṣa (brushwood/thicket)