Shloka 28
Sanatsujāta on Vedic Learning, Truth (Satya), and the Discipline of Dama–Tyāga–Apramāda
इस ब्रह्मका वह रूप न तारोंमें है, न बिजलीके आश्रित है और न बादलोंमें ही दिखायी देता है। इसी प्रकार वायु, देवगण, चन्द्रमा और सूर्यमें भी वह नहीं देखा जाता ।। नैवर्क्षु तन्न यजुष्षु नाप्यथर्वसु न दृश्यते वै विमलेषु सामसु । रथन्तरे बार्हद्रथे वापि राजन् महाव्ते नैव दृश्येद् ध्रुवं तत्,राजन! ऋग्वेदकी ऋचाओंमें, यजुर्वेदके मन्त्रोंमें, अथर्ववेदके सूक्तोंमें तथा विशुद्ध सामवेदमें भी वह नहीं दृष्टिगोचर होता। रथन्तर और बार्हद्रथ नामक साममें तथा महान् व्रतमें भी उसका दर्शन नहीं होता; क्योंकि वह ब्रह्म नित्य है
naivarkṣu tan na yajuṣṣu nāpy atharvasu na dṛśyate vai vimaleṣu sāmasu | rathantare bārhadrathe vāpi rājan mahāvrate naiva dṛśyed dhruvaṃ tat ||
ສນັດສຸຊາຕ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ຄວາມເປັນຈິງອັນໝັ້ນຄົງນັ້ນ (ພຣະພຣະຫມັນ) ບໍ່ແມ່ນສິ່ງໃຫ້ຕາເຫັນໃນບົດສັນລະເສີນແຫ່ງຣິກເວດ, ບໍ່ຢູ່ໃນສູດມົນຂອງຢະຊຸເວດ, ບໍ່ຢູ່ໃນບົດຂັບຂານຂອງອະຖັຣວະເວດ, ແມ່ນແຕ່ໃນທຳນອງອັນບໍລິສຸດຂອງສາມະເວດກໍບໍ່ອາດ ‘ເຫັນ’ ໄດ້. ບໍ່ເຫັນແມ່ນແຕ່ໃນສາມັນອັນລືຊື່ເຊັ່ນ ຣະຖັນຕະຣະ ແລະ ບາຣຫັດຣະຖະ, ຫຼືໃນພິທີວຣະຕະໃຫຍ່ (ມະຫາວຣະຕະ). ເພາະພຣະພຣະຫມັນເປັນນິດຕະ ບໍ່ຖືກຈັບໄດ້ເປັນສິ່ງທີ່ຕາເຫັນ—ການຮູ້ແຈ້ງຂອງມັນຢູ່ເຫນືອການສວດມົນ ແລະການປະກອບພິທີ».
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Brahman is not a visible object discoverable merely through Vedic recitation, ritual formulas, or even exalted liturgical chants; it is eternal and must be realized through inner knowledge and direct insight rather than treated as something ‘seen’ in texts or rites.
In the Sanatsujātīya section of Udyoga Parva, the sage Sanatsujāta instructs King Dhṛtarāṣṭra on ultimate truth and liberation; here he emphasizes the transcendence of Brahman over ritual and textual forms, redirecting the king from external supports to inward realization.