Shloka 46
न स्याद् वनमृते व्याप्रान् व्याप्रा न स्पुरनते वनम् । वन हि रक्ष्यते व्याघ्रैव्याच्रान् रक्षति काननम्,व्याप्रोंके बिना वनकी रक्षा नहीं हो सकती तथा वनके बिना व्याप्र नहीं रह सकते; क्योंकि व्याप्र वनकी रक्षा करते हैं और वन व्याप्रोंकी
na syād vanam ṛte vyāghrān vyāghrā na spṛśanti vanam | vanaṃ hi rakṣyate vyāghrair vyāghrān rakṣati kānanam ||
ປ່າບໍ່ອາດຢູ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ມີເສືອ, ແລະເສືອກໍບໍ່ອາດຮຸ່ງເຮືອງໄດ້ໂດຍບໍ່ມີປ່າ. ເພາະເສືອປົກປ້ອງປ່າ, ແລະປ່າກໍເປັນທີ່ພັກພິງ ແລະຮັກສາເສືອໄວ້.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Mutual dependence sustains order: protectors and the protected uphold each other. In ethical-political terms, a kingdom needs strong guardians, and those guardians need a stable realm; harming either side destroys both.
In Vidura’s counsel during the Udyoga Parva, he uses a vivid analogy—forest and tigers—to warn that a polity (or community) and its defenders/elites are bound together; wise governance preserves this balance rather than undermining it.