Shloka 79
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
षडिमान् पुरुषो जह्याद् भिन्नां नावमिवार्णवे | अप्रवक्तारमाचार्यमनधीयानमृत्विजम्,उपदेश न देनेवाले आचार्य, मन्त्रोच्चारण न करनेवाले होता, रक्षा करनेमें असमर्थ राजा, कटु वचन बोलनेवाली स्त्री, ग्राममें रहनेकी इच्छावाले ग्वाले तथा वनमें रहनेकी इच्छावाले नाई--इन छःको उसी भाँति छोड़ दे, जैसे समुद्रकी सैर करनेवाला मनुष्य छिद्रयुक्त नावका परित्याग कर देता है
ṣaḍ imān puruṣo jahyād bhinnāṁ nāvam ivārṇave | apravaktāram ācāryam anadhīyānam ṛtvijam | arakṣitāram rājānaṁ kaṭuvādinīṁ striyam | grāmavāsābhikāmaṁ gopaṁ vanavāsābhikāmaṁ nāpitam ||
ວິດູຣະກ່າວວ່າ: ຊາຍຄວນລະທິ້ງ 6 ຢ່າງນີ້ ເຫມືອນຄົນທີ່ຢູ່ກາງທະເລລະທິ້ງເຮືອທີ່ຮົ່ວ: ອາຈານທີ່ບໍ່ສອນ, ພຣະປຸໂຣຫິດ/ຜູ້ປະກອບພິທີທີ່ບໍ່ຮຽນຮູ້ຈົນສວດມັນຕຣາບໍ່ຖືກ, ກະສັດທີ່ປົກປ້ອງບໍ່ໄດ້, ເມຍທີ່ເວົ້າຄຳຫຍາບ, ຄົນລ້ຽງງົວທີ່ຢາກຢູ່ແຕ່ໃນບ້ານ, ແລະຊ່າງຕັດຜົມທີ່ຢາກໄປຢູ່ປ່າ. ຂໍ້ສອນທາງທຳມະແມ່ນວ່າ ຄວາມສຳພັນແລະໜ້າທີ່ດຳລົງຢູ່ໄດ້ດ້ວຍຄວາມສາມາດແລະທຳມະ; ເມື່ອມັນເສຍໂຄງສ້າງ ການຍຶດຕິດຈະນຳພາອັນຕະລາຍແລະຄວາມເສື່ອມຖອຍ.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Dharma is functional as well as moral: roles like teacher, priest, king, and spouse must uphold their defining duties. When a relationship or office becomes fundamentally unfit—like a leaking boat at sea—one should not cling out of sentiment, because it endangers one’s welfare and undermines social order.
In Udyoga Parva, Vidura offers counsel (Vidura-nīti) during the tense pre-war negotiations. Here he gives a pointed list of six ‘unserviceable’ dependences—teacher, priest, king, wife, cowherd, barber—using the ocean-and-leaking-boat image to stress timely discernment and self-preservation within dharma.