Shloka 29
Udyoga Parva, Adhyaya 31 — Yudhiṣṭhira’s Instructions to Sañjaya
Peace Appeal and Five-Village Proposal
त्वमेवैको जातु पुत्रस्य राजन् वशं गत्वा सर्वलोके नरेन्द्र । कामात्मन: श्लाघनो द्यूतकाले नागा: शमं पश्य विपाकमस्य,राजन्! महाराज! समस्त संसारमें एकमात्र आप ही अपने स्वेच्छाचारी पुत्रकी प्रशंसा करते हुए उसके अधीन होकर द्यूतक्रीड़ाके समय जो उसकी प्रशंसा करते थे तथा (राज्यका लोभ छोड़कर) शान्त न हो सके, उसका अब यह भयंकर परिणाम अपनी आँखों देख लीजिये
tvam evaiko jātu putrasya rājan vaśaṁ gatvā sarvaloke narendra | kāmātmanaḥ ślāghano dyūtakāle nāgāḥ śamaṁ paśya vipākam asya, rājan ||
ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຂໍພຣະອົງກະສັດ, ຂໍພຣະອົງຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ, ໃນໂລກທັງປວງ ມີແຕ່ພຣະອົງພຽງຜູ້ດຽວທີ່ເຄີຍຕົກຢູ່ໃຕ້ອໍານາດຂອງພຣະຣາຊະບຸດ ແລະຍົກຍ້ອງລາວ—ໂດຍສະເພາະໃນເວລາຫຼິ້ນລູກເຕົ໋າ—ທັງໆທີ່ລາວຖືກຄວາມຢາກຄອບງໍາ. ເພາະພຣະອົງບໍ່ຍອມສະຫງົບ ແລະບໍ່ຍອມຢຸດ, ບັດນີ້ຂໍໃຫ້ພຣະອົງເບິ່ງດ້ວຍຕາຂອງພຣະອົງເອງ ຄວາມນ່າຢ້ານທີ່ສຸກງອມຈາກການກະທໍານັ້ນ, ຂໍພຣະອົງ».
संजय उवाच
Educational Q&A
A ruler must not surrender judgment to attachment—especially parental attachment—and must restrain desire-driven wrongdoing early. Praising and enabling adharma, even indirectly, matures into severe consequences (vipāka) that one must eventually face.
Sañjaya rebukes Dhṛtarāṣṭra: he alone indulged and praised his son’s conduct, particularly during the dice-game episode, and failed to choose restraint and peace. Now, as war becomes inevitable, Sañjaya urges him to witness the terrible outcome of those earlier choices.