Shloka 27
Bhīṣma’s Dream-Counsel and the Prasvāpa Astra (भीष्मस्वप्नदर्शनम् / प्रस्वापास्त्रोपदेशः)
त्यजेयं शाश्व॒तं धर्ममिति मे निश्चिता मतिः । तब मैंने क्षत्रियधर्मको लक्ष्य करके उनसे कहा--“महर्षियो! संसारमें मेरा यह व्रत प्रसिद्ध है कि मैं पीठपर बाणोंकी चोट खाता हुआ कदापि युद्धसे निवृत्त नहीं हो सकता। मेरा यह निश्चित विचार है कि मैं लोभसे
tyajeyaṃ śāśvataṃ dharmam iti me niścitā matiḥ |
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຄວາມຕັ້ງໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າໝັ້ນຄົງ—ຂ້າພະເຈົ້າຈະບໍ່ລະທິ້ມທຳອັນນິລັນດອນ. ໂດຍຍຶດທຳຂອງນັກຮົບ (ກະສັດຕຣິຍະ-ທຳ) ເປັນຫຼັກ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ກ່າວແກ່ບັນດາລະສີທັງຫຼາຍວ່າ: ‘ຄຳປະຕິຍານນີ້ຂອງຂ້າພະເຈົ້າເປັນທີ່ຮູ້ຈັກໃນໂລກ—ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ອາດຖອນຕົວຈາກສົງຄາມ ແມ່ນແຕ່ຖືກລູກທະນູຕີຖືກທີ່ຫຼັງ. ຄວາມເຊື່ອມັ້ນອັນແນ່ນອນຂອງຂ້າພະເຈົ້າຄື: ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ອາດລະທິ້ມກະສັດຕຣິຍະ-ທຳອັນເກົ່າແກ່—ບໍ່ເພາະຄວາມໂລບ, ບໍ່ເພາະຄວາມຂີ້ຂາດຫຼືຄວາມຕໍ່າຕ້ອຍ, ບໍ່ເພາະຄວາມຢ້ານກົວ, ແລະບໍ່ເພາະຜົນປະໂຫຍດສ່ວນຕົວໃດໆ’»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma presents unwavering commitment to dharma as a moral anchor: one must not abandon one’s rightful duty due to greed, fear, cowardice, dejection, or self-interest. For a kṣatriya, this includes steadfastness and refusal to retreat from a justly undertaken battle.
Bhīṣma addresses sages and reaffirms his famous vow: even if struck by arrows, he will not withdraw from war. He frames this as fidelity to the eternal kṣatriya-dharma, rejecting any motive that would compromise his duty.