Shloka 16
Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)
मार्जार: किल दुष्टात्मा निश्रेष्ट: सर्वकर्मसु । ऊर्ध्वबाहुः स्थितो राजन् गड्भातीरे कदाचन,“राजन! यह प्रसिद्ध है कि किसी समय एक दुष्ट बिलाव दोनों भुजाएँ ऊपर किये गंगाजीके तटपर खड़ा रहा। वह किसी भी कार्यके लिये तनिक भी चेष्टा नहीं करता था
mārjāraḥ kila duṣṭātmā niśreṣṭhaḥ sarvakarmasu | ūrdhvabāhuḥ sthito rājan gaṅgātīre kadācana ||
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ເປັນທີ່ຮູ້ກັນດີວ່າ ຄັ້ງໜຶ່ງມີແມວຊົ່ວຊ້າ ຕໍ່າຊ້າໃນການປະພຶດທຸກຢ່າງ ຢືນຢູ່ຂ້າງຝັ່ງແມ່ນ້ຳຄັງຄາ ພ້ອມຍົກຂາໜ້າຂຶ້ນສູງ. ມັນບໍ່ພະຍາຍາມເຮັດວຽກໃດໆ ແຕ່ທຳທ່າຄືກຳລັງບຳເພັນຕະປະ».
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse introduces a moral exemplum: outward displays of austerity or piety can conceal a corrupt nature. Ethical judgment should be based on conduct and intent, not merely on ascetic postures or public appearance.
Sañjaya begins recounting a well-known story: a wicked cat stands on the Gaṅgā’s bank with raised forelegs, adopting the look of a renunciant. The scene sets up a critique of deceptive religiosity and prepares for the cat’s ulterior motive in the ensuing tale.