Adhyāya 152: Kaurava-sainyavibhāgaḥ
Division and Standardization of the Kaurava Host
विराटद्रुपदाभ्यां च सपुत्राभ्यां समन्वितम् | केकयैरव॑ष्णिभिश्लैव पार्थिव: शतशो वृतम्,जनमेजयने पूछा--मुने! दुर्योधनने जब यह सुना कि राजा युधिष्ठिर युद्धकी इच्छासे सेनाओंके साथ यात्रा करके भगवान् श्रीकृष्णके द्वारा सुरक्षित हो कुरुक्षेत्रमें पहुँच गये और वहाँ सेनाका पड़ाव डाले बैठे हैं, पुत्रोंसहित राजा विराट और ट्रुपद भी उनके साथ हैं, केकयराजकुमार, वृष्णिवंशी योद्धा तथा सैकड़ों भूपाल उन्हें घेरे रहते हैं तथा वे आदित्योंसहित घिरे हुए देवराज इन्द्रकी भाँति अनेक महारथी योद्धाओंद्वारा सुरक्षित हैं, तब उसने क्या किया?
virāṭa-drupadābhyāṁ ca sa-putrābhyāṁ samanvitam | kekayair vṛṣṇibhiś caiva pārthivaḥ śataśo vṛtam ||
ຈະນະເມໄຈຍ ກ່າວວ່າ: “(ກອງທັບຂອງຢຸທິສຖິຣະ) ໄດ້ມີ ວີຣາຕະ ແລະ ດຣຸປະດະ ພ້ອມດ້ວຍບຸດທັງຫຼາຍມາຮ່ວມ ແລະຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍຊາວເກກະຍະ ແລະ ວຣິດສະນິ ອີກດ້ວຍ—ມີກະສັດນ້ອຍໃຫຍ່ນັບຮ້ອຍຫ້ອມລ້ອມ. ເມື່ອດຸຣະໂຢທະນະໄດ້ຍິນວ່າ ຢຸທິສຖິຣະ ຜູ້ມຸ່ງສົງຄາມ ແລະໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງຈາກ ພຣະກຣິດສະນະ ໄດ້ຮອດກຸຣຸກເສດຕຣະ ແລະຕັ້ງຄ່າຍຢູ່ນັ້ນ—ມີວີຣາຕະ ແລະ ດຣຸປະດະ ພ້ອມບຸດ ແລະຖືກປົກປ້ອງໂດຍມະຫາຣະຖະຫຼາຍຄົນ ດຸດດັ່ງອິນທຣະທີ່ມີອາທິດຍະຫ້ອມລ້ອມ—ໃນຂະນະນັ້ນ ລາວໄດ້ເຮັດສິ່ງໃດ?”
जनमेजय उवाच
The verse highlights how righteous strength in the epic is not merely personal valor but the convergence of dharmic alliances and protection—political, familial, and (through Kṛṣṇa) moral-spiritual. It frames war as a consequence of choices, where the gathering of allies signals both legitimacy and responsibility.
Janamejaya asks the sage to narrate Duryodhana’s response after he learns that Yudhiṣṭhira has reached Kurukṣetra, set up camp, and is strongly protected—joined by Virāṭa and Drupada with their sons, supported by Kekaya princes and Vṛṣṇi warriors, and surrounded by many kings and great chariot-fighters.