Previous Verse

Shloka 196

Adhyāya 152: Kaurava-sainyavibhāgaḥ

Division and Standardization of the Kaurava Host

काज्चनाड्डददीप्तांश्व चन्दनागुरुभूषितान्‌ । तदनन्तर वहाँ आये हुए सब नरेश राजा दुर्योधनकी यह आज्ञा सुनकर रोषावेशसे परिपूर्ण हो चन्दन और अगुरुसे चर्चित तथा सोनेके भुजबंदोंसे प्रकाशित अपनी परिघके समान मोटी भुजाओंका धीरे-धीरे स्पर्श करते हुए बहुमूल्य आसनोंसे उठकर खड़े हो गये

vaiśampāyana uvāca | kāñcanāḍḍadadīptāṃś ca candanāgurubhūṣitān | tadanantaraṃ vahāṃ āye hue sab nareśa rājā duryodhanakī yaha ājñā sunkar roṣāveśase paripūrṇa ho candana aura aguruse carcita tathā soneke bhujabaṃdoṃse prakāśita apanī parighake samāna moṭī bhujāoṃkā dhīre-dhīre sparśa karate hue bahumūlya āsanoṃse uṭhakar khaṛe ho gaye ||

ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ບັນດາກະສັດທີ່ມາຮອດທີ່ນັ້ນ ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳສັ່ງຂອງພະຣາຊາດຸຣໂຍທະນະ ກໍເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂກດ. ພວກເຂົາທາດ້ວຍຈັນທະນາ ແລະອະກຸຣຸ ແລະສ່ອງປະກາຍດ້ວຍກຳໄລແຂນຄຳ; ພ້ອມກັບຄວາມໂກດທີ່ພຸ່ງພານ ພວກເຂົາຄ່ອຍໆລູບຄຳຄວາມໜາແຂງຂອງແຂນທີ່ໃຫຍ່ດັ່ງຄອນສົງຄາມ ແລ້ວລຸກຈາກອາສະນະອັນມີຄ່າ ແລະຢືນຂຶ້ນ—ເປັນການສະແດງຄວາມພ້ອມ ແລະຄວາມຮຸນແຮງຢ່າງແຈ້ງຊັດ.

काञ्चनात्from gold
काञ्चनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकाञ्चन
FormNeuter, Ablative, Singular
दग्धburnt/tempered
दग्ध:
Karma
TypeAdjective
Rootदह्
FormMasculine, Accusative, Plural
दीप्तshining
दीप्त:
Karma
TypeAdjective
Rootदीप्
FormMasculine, Accusative, Plural
अंशून्rays; beams
अंशून्:
Karma
TypeNoun
Rootअंशु
FormMasculine, Accusative, Plural
चन्दनwith sandalwood
चन्दन:
Karana
TypeNoun
Rootचन्दन
FormNeuter, Instrumental, Singular
अगुरुwith aloe-wood (agar)
अगुरु:
Karana
TypeNoun
Rootअगुरु
FormNeuter, Instrumental, Singular
भूषितान्adorned
भूषितान्:
Karma
TypeAdjective
Rootभूष्
FormMasculine, Accusative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Duryodhana
K
kings (nareśāḥ)
S
sandalwood (candana)
A
agaru/aloeswood (aguru)
G
golden armlets (bhujabandha)
C
costly seats (bahumūlya āsanāni)
C
club/iron bar (parigha)

Educational Q&A

The passage highlights how anger and wounded prestige in a royal court can rapidly turn counsel into confrontation. External splendor—perfumes, gold ornaments, costly seats—does not prevent ethical collapse; restraint (dama) and measured speech are implied as the missing virtues when leaders and allies respond to commands with rage.

After Duryodhana issues an order, the assembled kings—adorned with sandal and agaru and wearing golden armlets—become enraged. They rise from their expensive seats and touch their thick, weapon-like arms, a gesture of readiness to act, indicating a shift toward aggressive action in the unfolding political crisis.