Shloka 1
Udyoga Parva, Adhyāya 148: Vāsudeva’s Report—Mobilization and the Nīti Sequence
Sāma–Bheda–Daṇḍa
अत-#-#कात एकोनपज्चाशर्दाधिकशततमो< ध्याय: दुर्योधनके प्रति धृतराष्ट्रके युक्तिसंगत वचन--पाण्डवोंको आधा राज्य देनेके लिये आदेश वायुदेव उवाच एवमुक्ते तु गान्धार्या धृतराष्ट्रो जनेश्वर: । दुर्योधनमुवाचेदं राजमध्ये जनाधिप
vāyudeva uvāca | evam ukte tu gāndhāryā dhṛtarāṣṭro janeśvaraḥ | duryodhanam uvācedaṃ rājamadhye janādhipa ||
ວາຍຸເທວະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອ ຄານທາຣີ ໄດ້ກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ, ພຣະຣາຊາ ທຣິຕຣາສຖຣ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ ໄດ້ກ່າວກັບ ດຸຣໂຢທະນະ ທ່າມກາງທີ່ປະຊຸມຂອງບັນດາກະສັດວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປົກຄອງມະນຸດ…» ອັນເປັນການເປີດຄຳຕັກເຕືອນອັນມີເຫດຜົນ ແລະມຸ່ງສູ່ການປະນີປະນອມ—ໃຫ້ຈັດສັນຢ່າງຍຸດຕິທຳ ໂດຍມອບສ່ວນອານາຈັກທີ່ຄວນໄດ້ໃຫ້ແກ່ ປານດະວະ ເພື່ອຫຼີກເວັ້ນສົງຄາມຂ້າຍາດ.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ethical moment of statecraft: after a moral admonition (from Gāndhārī), the king is prompted to speak publicly and reasonably, implying that a ruler should prefer just compromise and the prevention of fratricidal war over pride and obstinacy.
Following Gāndhārī’s words, Dhṛtarāṣṭra turns to Duryodhana in the royal assembly and begins a formal address. The surrounding context (as indicated in the edition’s heading) is Dhṛtarāṣṭra’s attempt to persuade Duryodhana toward a settlement—granting the Pāṇḍavas their rightful share—to avert war.