Shloka 10
धृतराष्ट्रस्य वंशोपदेशः
Dhṛtarāṣṭra’s Dynastic Counsel on Legitimate Rule
संधिविग्रहसंयुक्तो राज्ञां संवाहनक्रिया: । अवैक्षत महातेजा भीष्म: परपुरञ्जय:,“शत्रुनगरीको जीतनेवाले महातेजस्वी भीष्म संधि-विग्रहके कार्यमें संयुक्त हो राजाओंसे सेवा और कर आदि लेनेका काम सँभालते थे
sandhivigrahasaṁyukto rājñāṁ saṁvāhanakriyāḥ | avaikṣata mahātejā bhīṣmaḥ parapurañjayaḥ ||
ວາຍຸ ກ່າວວ່າ: “ພີສະມະ ຜູ້ມີລັດສະໝີອັນຍິ່ງ ຊ່ຽວຊານໃນເລື່ອງສັນຕິແລະສົງຄາມ (ສັນທິ-ວິກຣະຫະ) ເປັນຜູ້ພິຊິດປ້ອມເມືອງສັດຕູ ໄດ້ກວດກາການບໍລິຫານລາຊະການ ຮວມທັງການເກັບກຳລັງຮັບໃຊ້, ສ່ວນສ່ວຍ/ບັນດາສ່ວນສົ່ງ, ແລະຄ່າພາສີອື່ນໆ ຈາກກະສັດຜູ້ຂຶ້ນຕໍ່.” ຂໍ້ຄວາມນີ້ຊູ້ໃຫ້ເຫັນນ້ຳໜັກທາງທຳຂອງການປົກຄອງ: ອຳນາດບໍ່ແມ່ນມີໄວ້ເພື່ອສົງຄາມເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຕ້ອງໃຊ້ຜ່ານນະໂຍບາຍອັນເປັນລະບຽບ, ຄວາມຮັບຜິດຊອບ, ແລະການຈັດການພັນທະຢ່າງມີວິໄນໃນລຳດັບອຳນາດ.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse underscores rājanīti (political ethics): a ruler’s duty includes disciplined oversight of both peace (sandhi) and conflict (vigraha), and the just administration of obligations (service/tribute). Power is framed as responsibility—governance requires order, accountability, and strategic judgment.
Vāyudeva describes Bhīṣma’s role in the Kuru polity: Bhīṣma, famed for conquering enemy strongholds, is portrayed as supervising key functions of state—diplomacy/war policy and the management of subordinate kings’ services and dues—showing him as both warrior and administrator.