Shloka 14
उद्योगपर्व — अध्याय १४१: कर्ण–कृष्णसंवादः, उत्पात-स्वप्न-लक्षणानि
Karna–Krishna Dialogue: Omens and Dream-Signs
यदा द्रक्ष्यसि संग्रामे माद्रीपुत्रो महाबलौ । वाहिनी धार्तराष्ट्राणां क्षोभयन्तौ गजाविव,जब युद्धस्थलमें अस्त्र-शस्त्रोंका प्रहार प्रगाढ़ अवस्थाको पहुँच जायगा (जोर-जोरसे होने लगेगा) और शत्रुवीरोंके रथको नष्ट-भ्रष्ट करनेवाले महाबली माद्रीकुमार नकुल-सहदेव दो गजराजोंकी भाँति धृतराष्ट्रपुत्रोंकी सेनाको क्षुब्ध करने लगेंगे तथा जब तुम अपनी आँखोंसे यह अवस्था देखोगे, उस समय तुम्हारे सामने न सत्ययुग होगा, न त्रेता और न द्वापर ही रह जायगा
sañjaya uvāca | yadā drakṣyasi saṅgrāme mādrīputrau mahābalau | vāhinīṁ dhārtarāṣṭrāṇāṁ kṣobhayantau gajāv iva ||
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອໃນສະໜາມຮົບ ເຈົ້າເຫັນລູກຊາຍທັງສອງຂອງມາດຣີ—ນະກຸລ ແລະ ສະຫະເທວ—ຜູ້ມີກຳລັງມະຫາສານ ກຳລັງກວນໃຫ້ກອງທັບຂອງລູກຫຼານທຣິຕະຣາສະຕຣະ ປັ່ນປ່ວນດັ່ງຊ້າງໃຫຍ່ສອງໂຕ, ຄວາມແທ້ຂອງສົງຄາມຈະຕັ້ງຢູ່ຕໍ່ໜ້າຕາເຈົ້າຢ່າງເຕັມທີ. ໃນຂະນະນັ້ນ ຄວາມປອບໃຈວ່າເປັນຍຸກທຳມະຈະບໍ່ເຫຼືອ—ຈະເຫັນແຕ່ຜົນອັນແຂງກະດ້າງຂອງການເລືອກສົງຄາມແທນການປະນີປະນອມ».
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical consequence of choosing war: once battle is joined, ideals and comforting self-justifications collapse before the visible suffering and upheaval. Sañjaya’s warning implies that Dhṛtarāṣṭra’s failure to restrain adharma will culminate in an undeniable, irreversible reality on the battlefield.
Sañjaya describes a future battlefield scene to Dhṛtarāṣṭra: Nakula and Sahadeva, the powerful sons of Mādrī, will surge through and disrupt the Kaurava host, compared to two great elephants churning up a mass. It is a vivid foretelling meant to shake Dhṛtarāṣṭra out of complacency.