Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Udyoga Parva, Adhyāya 101: Bhogavatī-varṇana, Nāga-vaṃśa-kathana, and Sumukha-vivāha-prastāva

उद्धृता वारुणी लक्ष्मीरमृतं चापि मातले । उच्चै:श्रवाश्ना श्वराजो मणिरत्नं च कौस्तुभम्‌,देवसारथे! देवताओंने असुरोंसे मिलकर मन्दराचलको मथानी बनाकर इन्हीं धेनुओंके दूधसे मिश्रित क्षीरसागरकी दुग्धराशिका मन्थन किया और उससे वारुणी, लक्ष्मी एवं अमृतको प्रकट किया। तत्पश्चात्‌ उस समुद्रामन्थनसे अश्वराज उच्चै:श्रवा तथा मणिरत्न कौस्तुभका भी प्रादुर्भाव हुआ था

uddhṛtā vāruṇī lakṣmīr amṛtaṃ cāpi mātale | uccaiḥśravāś ca śvarājo maṇiratnaṃ ca kaustubham, devasārathe ||

ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມາຕະລີ ສາຣະຖີແຫ່ງເທວະດາ! ຈາກການກວນມະຫາສະໝຸດ ໄດ້ປາກົດ ວາຣຸນີ (Vāruṇī), ລັກສະມີ (Lakṣmī) ແລະ ອະມຣິຕະ (amṛta). ຈາກການກວນດຽວກັນນັ້ນ ຍັງປາກົດ ອຸຈໄຈຫະສຣະວາ (Uccaiḥśravā) ຈອມມ້າ ແລະ ແກ້ວມະນີ ກໍສຕຸພະ (Kaustubha).»

उद्धृताwas brought forth / extracted
उद्धृता:
Karta
TypeAdjective
Rootउद्धृत (उद्+√हृ)
FormFeminine, Nominative, Singular
वारुणीVaruṇī (spirituous liquor/goddess Varuṇī)
वारुणी:
Karta
TypeNoun
Rootवारुणी
FormFeminine, Nominative, Singular
लक्ष्मीःLakṣmī
लक्ष्मीः:
Karta
TypeNoun
Rootलक्ष्मी
FormFeminine, Nominative, Singular
अमृतम्nectar of immortality
अमृतम्:
Karta
TypeNoun
Rootअमृत
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
मातलेO Mātali
मातले:
TypeNoun
Rootमातलि
FormMasculine, Vocative, Singular
उच्चैःश्रवाःUccaiḥśravā (the divine horse)
उच्चैःश्रवाः:
Karta
TypeNoun
Rootउच्चैःश्रवस्
FormMasculine, Nominative, Singular
अश्वराजःking of horses
अश्वराजः:
Karta
TypeNoun
Rootअश्वराज
FormMasculine, Nominative, Singular
मणिरत्नम्jewel-gem (precious jewel)
मणिरत्नम्:
Karta
TypeNoun
Rootमणिरत्न
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कौस्तुभम्Kaustubha (the jewel)
कौस्तुभम्:
Karta
TypeNoun
Rootकौस्तुभ
FormNeuter, Nominative, Singular
देवसारथेO charioteer of the gods
देवसारथे:
TypeNoun
Rootदेवसारथि
FormMasculine, Vocative, Singular

नारद उवाच

N
Nārada
M
Mātali
V
Vāruṇī
L
Lakṣmī
A
Amṛta
U
Uccaiḥśravā
K
Kaustubha

Educational Q&A

The verse points to a recurring Mahābhārata ethic: great gains often require collective effort, even among rivals, but the resulting boons (wealth, power, immortality-symbols) can intensify rivalry unless restrained and distributed in alignment with dharma.

Nārada addresses Mātali and lists the wondrous products that emerged from the ocean-churning: Vāruṇī, Lakṣmī, amṛta, the celestial horse Uccaiḥśravā, and the jewel Kaustubha—invoking the famous Samudra-manthana episode as illustrative background.