Shloka 20
शोक-शमन उपदेशः
Instruction on the Pacification of Grief
राजन! नरेश्वर! जैसे क्रीडाके लिये पानीमें तैरता हुआ कोई प्राणी कभी डूबता है और कभी ऊपर आ जाता है, इसी प्रकार इस अगाध संसार-समुद्रमें जीवोंका डूबना और उतराना (मरना और जन्म लेना) लगा रहता है, मन्दबुद्धि मनुष्य ही यहाँ कर्मभोगसे बँधते और वष्ट पाते हैं ।। ये तु प्राज्ञा: स्थिता: सत्त्वे संसारेडस्मिन् हितैषिण: । समागमज्ञा भूतानां ते यान्ति परमां गतिम्
rājan! nareśvara! yathā krīḍārthaṁ jalasmin tairayan kaścid prāṇī kadācid nimajjati kadācid uttiṣṭhati, tathā asmin agādhe saṁsāra-samudre jīvānāṁ nimajjanam uttiṣṭhanaṁ ca (maraṇaṁ janma ca) satataṁ pravartate; mandabuddhaya eva iha karmabhogena badhyante vinaśyanti ca. ye tu prājñāḥ sthitāḥ sattve saṁsāre ’smin hitaiṣiṇaḥ, samāgamajñā bhūtānāṁ te yānti paramāṁ gatim.
ວິດູຣະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ! ເຫມືອນສັດຕົວໜຶ່ງລອຍນ້ຳເພື່ອຫຼິ້ນ ບາງຄັ້ງຈົມ ບາງຄັ້ງກໍຜຸດຂຶ້ນ, ສັດທັງຫຼາຍໃນມະຫາສະມຸດແຫ່ງສັງສາຣະອັນຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ນີ້ ກໍຈົມແລະຜຸດຂຶ້ນຢູ່ເລື້ອຍ—ຕາຍແລ້ວເກີດ. ມີແຕ່ຄົນປັນຍາທຶບທື່ນເທົ່ານັ້ນທີ່ຖືກຜູກມັດດ້ວຍການຮັບຜົນກຳຂອງຕົນ ແລະຕົກສູ່ຄວາມພິນາດ. ແຕ່ຜູ້ມີປັນຍາ ຕັ້ງຢູ່ໃນຄວາມບໍລິສຸດ ເປັນຜູ້ປາດຖະໜາດີໃນໂລກ ແລະຮູ້ການມາພົບກັນແລະການພັດພາກຂອງສັດ—ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມບັນລຸຈຸດໝາຍສູງສຸດ».
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura teaches that repeated birth and death are like sinking and rising in an ocean; bondage comes from dullness and entanglement in the enjoyment of karmic results, while the wise—grounded in sattva, benevolent, and understanding the transient nature of associations—move toward the highest end.
In the Stree Parva’s aftermath of the war, Vidura addresses the king with counsel: he frames the devastation and human loss within the larger cycle of saṁsāra, urging a shift from grief-bound delusion to clear discernment, ethical goodwill, and spiritual steadiness.