Shloka 13
Gaṅgā-tīra Udaka-kriyā and Kuntī’s Disclosure of Karṇa’s Maternity
Strī-parva, Adhyāya 27
कुण्डली कवची शूरो दिवाकरसमप्रभ: । 'पाण्डवो! जो महाधनुर्धर वीर रथ-यूथपतियोंका भी यूथपति तथा वीरोचित शुभ लक्षणोंसे सम्पन्न था, जिसे युद्धमें अर्जुनने परास्त किया है तथा जिसे तुमलोग सूतपुत्र एवं राधापुत्रके रूपमें मानते-जानते हो, जो सेनाके मध्यभागमें भगवान् सूर्यके समान प्रकाशित होता था, जिसने पहले सेवकोंसहित तुम सब लोगोंका अच्छी तरह सामना किया था, जो दुर्योधनकी सारी सेनाको अपने पीछे खींचता हुआ बड़ी शोभा पाता था, बल और पराक्रममें जिसकी समानता करनेवाला इस भूतलपर दूसरा कोई राजा नहीं है, जिस शूरवीरने अपने प्राणोंकी बाजी लगाकर भी भूमण्डलमें सदा यशका ही उपार्जन किया है, संग्राममें कभी पीठ न दिखानेवाले और अनायास ही महान् कर्म करनेवाले अपने उस सत्यप्रतिज्ञ भ्राता कर्णके लिये भी तुमलोग जल-दान करो। वह तुमलोगोंका बड़ा भाई था। भगवान् सूर्यके अंशसे वह वीर मेरे ही गर्भसे उत्पन्न हुआ था। जन्मके साथ ही उस शूरवीरके शरीरमें कवच-कुंडल शोभा पाते थे। वह सूर्यदेवके समान ही तेजस्वी था | ७-- १२३ || श्रुत्वा तु पाण्डवा: सर्वे मातुर्वचनमप्रियम्
vaiśampāyana uvāca | kuṇḍalī kavacī śūro divākarasamaprabhaḥ | śrutvā tu pāṇḍavāḥ sarve mātur vacanam apriyam |
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ວິລະຊົນຜູ້ນັ້ນ—ຜູ້ສວມຕຸ້ມຫູ ແລະມີເກາະປ້ອງກັນຕິດກາຍແຕ່ກຳເນີດ, ສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງພຣະອາທິດ—ແມ່ນຜູ້ທີ່ເຈົ້າຮູ້ຈັກວ່າ ບຸດແຫ່ງສູຕະ, ບຸດແຫ່ງຣາທາ: ກັນນະ, ອ້າຍໃຫຍ່ຂອງເຈົ້າ. ທ່ານເປັນຜູ້ນຳໃນຫມູ່ນັກຮົບລົດສົງຄາມ, ມີລັກສະນະມົງຄຸນສົມຄວນແກ່ນັກຮົບ, ສ່ອງສະຫວ່າງກາງກອງທັບດັ່ງພຣະອາທິດເຈົ້າ. ເຄີຍຄັ້ງໜຶ່ງ ທ່ານໄດ້ປະຈັນໜ້າພວກເຈົ້າທັງໝົດ ພ້ອມບໍລິວານ, ແລະດຶງກອງທັບທັງປວງຂອງທຸຣະໂຍທະນະໃຫ້ຕາມຫຼັງ, ເພີ່ມຄວາມສົງ່າງາມໃຫ້ສະໜາມຮົບ. ບໍ່ມີກະສັດອື່ນໃດໃນແຜ່ນດິນຈະທຽບເທົ່າທ່ານໃນພະລັງແລະວິລະກຳ. ແມ່ນແຕ່ສ່ຽງຊີວິດ ທ່ານກໍສະແຫວງຫາແຕ່ຊື່ສຽງອັນຍືນຍົງ; ບໍ່ເຄີຍຫັນຫຼັງໃນການຮົບ ແລະກະທຳການໃຫຍ່ໄດ້ໂດຍງ່າຍ. ດັ່ງນັ້ນ ສຳລັບອ້າຍນ້ອງຜູ້ຜູກພັນດ້ວຍສັດຈະ—ກັນນະ—ພວກເຈົ້າກໍຄວນຖວາຍນ້ຳບູຊາເຊັ່ນກັນ. ທ່ານແມ່ນອ້າຍໃຫຍ່ຂອງເຈົ້າ; ເກີດຈາກຄັນຂອງຂ້ອຍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງພຣະອາທິດ, ແລະແຕ່ເກີດມາ ກາຍຂອງທ່ານກໍມີເກາະແລະຕຸ້ມຫູສ່ອງປະກາຍ»។ ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳອັນເຈັບປວດຂອງແມ່ ປານດະວະທັງໝົດ…
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even amid enmity and war, dharma requires acknowledging truth and fulfilling obligations to kin and the dead. The passage urges the Pāṇḍavas to perform water-oblation for Karṇa once his true identity as their elder brother is revealed, emphasizing duty, compassion, and moral accountability beyond battlefield rivalries.
In Strī Parva, after the devastation of the war, Karṇa’s identity is disclosed: he was born from Kuntī through the Sun-god and had innate armor and earrings. The narrator reports the mother’s painful statement and the Pāṇḍavas’ reaction, framing Karṇa’s valor and urging the brothers to offer funerary water rites for him.