Shloka 353
Yuddha-yajña-vyākhyāna (The Battle as Sacrifice): Ambarīṣa–Indra Saṃvāda
नदी योधस्य संग्रामे तदस्याव भृथं स्मृतम् । जिस योद्धाके युद्धरूपी यज्ञमें रक्तकी नदी प्रवाहित होती है
nadī yodhasya saṅgrāme tad asyāva bhṛthaṃ smṛtam |
ອຳບາຣີສະ ກ່າວວ່າ: ສຳລັບນັກຮົບ ແມ່ນ້ຳທີ່ໄຫຼໃນສົງຄາມ—ເປັນແມ່ນ້ຳເລືອດ—ຖືກນັບເປັນ «ອະວະພຶຖະສະນານ» ຂອງເຂົາ ຄືການອາບນ້ຳຊຳລະສຸດທ້າຍຂອງຍັດຍະ. ຜູ້ທີ່ເຂົ້າສູ່ «ຍຸດທະ-ຍັດຍະ» ນັ້ນ ແມ່ນ້ຳນ່າຢ້ານນັ້ນ ແມ່ນທັງນ່າກົວແລະຂ້າມຍາກ ແຕ່ກໍກາຍເປັນພິທີສຳເລັດ: ເລືອດເປັນນ້ຳ, ສຽງກອງເປັນສັດນ້ຳ, ກະດູກເປັນກ້ອນຫີນແລະຊາຍ, ແລະອາວຸດເປັນທາງຂ້າມ. ພາບນີ້ວາດສົງຄາມເປັນພິທີອັນຂັງຄວາມໝາຍທາງທຳ ເຊິ່ງຄວາມກ້າຫານ ຄວາມໝັ້ນໃຈ ແລະການຍອມຮັບອັນຕະລາຍ ຖືກນັບເປັນການສຳເລັດຍັດຍະຂອງນັກຮົບ ບໍ່ແມ່ນຄວາມຮຸນແຮງລ້ວນໆ.
अम्बरीष उवाच
Educational Q&A
The verse uses Vedic ritual language to interpret a warrior’s battle as a solemn, duty-bound rite: the terrifying blood-river of combat is likened to the avabhṛtha bath that completes a sacrifice, suggesting that for a kṣatriya acting within dharma, endurance and courage in battle carry a ritual-ethical significance rather than being mere brutality.
Ambarīṣa is speaking and introduces a metaphor: in the ‘war-sacrifice,’ the battlefield becomes a river of blood, and for the warrior that river is treated as the concluding sacrificial bath (avabhṛtha). The surrounding prose elaborates the metaphor with vivid battlefield details (blood, bones, weapons, drums), emphasizing the dreadfulness and difficulty of ‘crossing’ it.