Shloka 55
राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्
Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable
यदि मनुष्योंका सम्मान किया जाय तो वे सम्मान-दाताके हितके लिये अपने पुत्रों और स्त्रियोंको भी छोड़ देते हैं। समस्त प्राणियोंको अपने पक्षमें मिलाये रखना
yadi manuṣyāṇāṁ sammānaḥ kriyate tarhi te sammāna-dātuḥ hitāya svaputrān striyaś ca api tyajanti | sarva-prāṇināṁ svapakṣe saṅgrahaḥ, dānam, madhura-vacanam, pramāda-tyāgaḥ, bahiḥ-antar-śaucaṁ ca—etāni rājña aiśvarya-vardhanāni mahā-sādhanāni | māndhātaḥ, tvam etāsu sarvāsūktāsu kadācit pramādaṁ mā kṛthāḥ || apramatto bhaved rājā chidra-darśī parātmanoḥ | nāsyacchidraṁ paraḥ paśyec chidreṣu param anviyāt ||
ອຸຕັດຖະຍະ ກ່າວວ່າ: «ຖ້າຜູ້ຄົນໄດ້ຮັບການເຄົາລົບຍົກຍ້ອງ ເຂົາຍັງຍອມປະຖິ້ມລູກ ແລະ ເມຍຂອງຕົນ ເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຜູ້ທີ່ໃຫ້ກຽດ. ການຊະນະໃຈສັດທັງປວງໃຫ້ຢູ່ຂ້າງຕົນ, ການໃຫ້ທານ, ການເວົ້າຄຳຫວານ, ການລະທິ້ງຄວາມປະມາດ, ແລະ ການຮັກສາຄວາມບໍລິສຸດທັງພາຍນອກແລະພາຍໃນ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນວິທີອັນໃຫຍ່ທີ່ເຮັດໃຫ້ລາຊະສົມບັດເຕີບໃຫຍ່. ໂອ ມານທາຕຣິ, ຢ່າໄດ້ປະມາດຕໍ່ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເລີຍ. ກະສັດຄວນຕື່ນຕົວຢູ່ເທື່ອ, ເຫັນຊ່ອງໂຫວ່ທັງຂອງສັດຕູ ແລະ ຂອງຕົນ. ພະອົງຄວນພະຍາຍາມບໍ່ໃຫ້ສັດຕູເຫັນຈຸດອ່ອນຂອງຕົນຢ່າງຊັດ; ແຕ່ຖ້າຮູ້ຈຸດອ່ອນຂອງສັດຕູແລ້ວ ກໍຄວນບຸກກົດດັນໃສ່ທັນທີ»។
उतथ्य उवाच
Educational Q&A
A king’s power rests on ethical statecraft: honor people to secure loyalty, practice generosity and gentle speech, maintain inner and outer purity, and above all remain vigilant—conceal one’s own vulnerabilities while discerning and acting upon the enemy’s weaknesses.
In the Śānti Parva’s instruction on rāja-dharma, the sage Utathya counsels King Māndhātṛ on practical governance: how to build allegiance through respect and gifts, cultivate disciplined conduct, and apply strategic alertness in dealing with rivals.