Shloka 37
उतथ्योपदेशः—राजधर्मः, दर्पनिग्रहः, प्रजारक्षणम्
Utathya’s Instruction: Royal Dharma, Restraint of Pride, Protection of Subjects
क्षत्रियके प्रमादसे बड़े-बड़े दोष प्रकट होते हैं। वर्णसंकरोंको जन्म देनेवाले पापकर्मोंकी वृद्धि होती है ।। अशीते विद्यते शीतं शीते शीतं न विद्यते । अवृष्टिरतिवृष्टिश्न व्याधिश्चाप्याविशेत् प्रजा:,गर्मीके मौसममें सर्दी और सर्दीके मौसममें गर्मी पड़ने लगती है। कभी सूखा पड़ जाता है, कभी अधिक वर्षा होती है तथा प्रजामें नाना प्रकारके रोग फैल जाते हैं
kṣatriyake pramādase baṛe-baṛe doṣa prakaṭa hote haiṃ | varṇasaṅkarān janma dene vāle pāpakarmāṇāṃ vṛddhiḥ bhavati || aśīte vidyate śītaṃ śīte śītaṃ na vidyate | avṛṣṭir ativṛṣṭiś ca vyādhiś cāpy āviśet prajāḥ || garmīke mausammeṃ sardī aur sardīke mausammeṃ garmī paṛne lagtī hai | kabhī sūkhā paṛ jātā hai, kabhī adhik varṣā hotī hai tathā prajāmeṃ nānā prakārake rog phail jāte haiṃ ||
ອຸຕັດຖະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອຊົນຊັ້ນກະສັດນັກຮົບ (kṣatriya) ປະມາດ ຄວາມຜິດອັນໃຫຍ່ຈະປາກົດ. ກຳມະບາບທີ່ກ່ອນໃຫ້ເກີດ «ວັນນະ-ສັງກະຣະ» (ການປົນປ່ວນວັນນະ) ຈະເພີ່ມຂຶ້ນ. ແລ້ວລະບຽບຂອງລະດູການຖືກກັບຄືນ: ຄວາມໜາວເກີດໃນເວລາທີ່ບໍ່ຄວນໜາວ ແລະ ໃນລະດູໜາວກໍກັບບໍ່ມີຄວາມໜາວ. ບາງຄັ້ງແຫ້ງແລ້ງ ບາງຄັ້ງຝົນຕົກຫຼາຍເກີນ ແລະ ໂລກໄພຫຼາຍຊະນິດແຜ່ລາມໃນປະຊາຊົນ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມເສື່ອມທາງທຳຂອງຜູ້ປົກຄອງ ຈຶ່ງສັ່ນສະເທືອນອອກໄປສູ່ຄວາມວຸ່ນວາຍຂອງສັງຄົມ ແລະ ກະທົບເຖິງຄວາມມັ່ນຄົງຂອງທຳມະຊາດ ແລະ ສຸຂະພາບສາທາລະນະ.
उतथ्य उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that a ruler’s heedlessness (pramāda) is not a private failing: it multiplies social sin (pāpa), disrupts social stability (varṇa-saṅkara), and is portrayed as disturbing the natural order—seen in abnormal seasons, droughts/floods, and widespread disease. Good governance is therefore a dharmic duty with cosmic and public consequences.
Utathya is instructing about rājadharma in the Śānti Parva, warning that when the kṣatriya leadership fails in vigilance and righteousness, society deteriorates and calamities arise, affecting both human communities and the rhythms of nature.