Shloka 32
Kośārtha-Rājadharma: Ethical Revenue Collection and Social Regulation (कोशार्थ-राजधर्मः)
विद्वान, शूरवीर, धनी, धर्मनिष्ठ, स्वामी, तपस्वी, सत्यवादी तथा बुद्धिमान् मनुष्य ही प्रजाकी रक्षा करते हैं ।।
bhīṣma uvāca | vidvān śūravīra dhanī dharmaniṣṭhaḥ svāmī tapasvī satyavādī tathā buddhimān manuṣya eva prajā-rakṣāṃ kurvanti || tasmāt sarveṣu bhūteṣu prītimān bhava pārthiva | satyam ārjavam akrodham ānṛśaṃsyaṃ ca pālaya ||
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ທີ່ສາມາດແທ້—ຜູ້ຮູ້, ຜູ້ກ້າຫານ, ຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ, ຜູ້ໝັ້ນຄົງໃນທຳ, ຜູ້ເປັນນາຍມີອຳນາດ, ຜູ້ມີວິໄນດັ່ງນັກບຳເນັດ, ຜູ້ເວົ້າຄວາມຈິງ, ແລະຜູ້ມີປັນຍາ—ເຫຼົ່ານີ້ແຫຼະທີ່ປົກປ້ອງປະຊາ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພະຣາຊາ, ຈົ່ງມີໃຈເມດຕາຕໍ່ສັດທັງປວງ. ຈົ່ງຮັກສາຄວາມຈິງ, ຄວາມຕົງໄປຕົງມາ, ຄວາມບໍ່ໂກດ, ແລະຄວາມເມດຕາກະລຸນາ; ດ້ວຍຄຸນທຳເຫຼົ່ານີ້ ໂອ ຜູ້ພິທັກແຜ່ນດິນ, ເຈົ້າຈະຄ້ຳຈຸນການປົກຄອງອັນຊອບທຳ ແລະຄວາມຜາສຸກຂອງປະຊາ».
भीष्य उवाच
Educational Q&A
A ruler should protect the people through inner virtues: goodwill toward all beings, truthfulness, straightforward integrity, freedom from anger, and compassion. These qualities are presented as the ethical foundation of effective and righteous governance (rājadharma).
In the Shanti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma addresses the king (contextually Yudhishthira) and explains what kinds of persons truly safeguard the realm, then directly exhorts the ruler to cultivate universal benevolence and to uphold key moral disciplines.