Shloka 28
Kośārtha-Rājadharma: Ethical Revenue Collection and Social Regulation (कोशार्थ-राजधर्मः)
नरश्नेत्कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यं चाप्यनुछित: । संशयं लभते किंचित् तेन राजा विगहति
Bhīṣma uvāca: naraś cet kṛṣigorakṣyavāṇijyaṃ cāpy anucitaḥ | saṃśayaṃ labhate kiñcit tena rājā vigarhyate ||
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຖ້າມະນຸດຄົນໜຶ່ງ—ແມ່ນວ່າບໍ່ເໝາະສົມກັບຕົນ—ໄປເລີ່ມເຮັດນາ, ຄຸ້ມຄອງງົວ, ແລະຄ້າຂາຍ ແລ້ວດ້ວຍເຫດນັ້ນຕົກຢູ່ໃນພາວະອັນຕະລາຍ ແລະບໍ່ປອດໄພແມ່ນແຕ່ເລັກນ້ອຍ (ເຊັ່ນຖືກຈູ່ໂຈມຈາກພວກປົ້ນສະດົມ) ນັ້ນກໍເປັນຄວາມເສຍຫາຍແກ່ກຽດຂອງກະສັດ. ເພາະໜ້າທີ່ຂອງຜູ້ປົກຄອງຄືການຮັບປະກັນການຄຸ້ມຄອງແລະຄວາມເປັນລະບຽບ ເພື່ອໃຫ້ປະຊາຊົນດໍາເນີນອາຊີບອັນຄວນຂອງຕົນໄດ້ໂດຍບໍ່ຫວາດກົວ.
भीष्य उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that public security is a primary duty of the king: if people fall into danger while pursuing livelihoods (farming, cattle-rearing, trade), the blame rests on the ruler for failing to provide protection and order.
In the Shanti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma explains standards of good governance, stating that when subjects are forced into insecure conditions and face peril, it reflects a failure of kingship and invites censure of the king.