Shloka 35
राष्ट्रगुप्ति-संग्रहः
Protection of the Realm and Principles of Revenue & Local Administration
प्राकारं भृत्यभरणं व्ययं संग्रामतो भयम् । योगक्षेमं च सम्प्रेक्ष्य गोमिन: कारयेत् करम्
prākāraṃ bhṛtyabharaṇaṃ vyayaṃ saṅgrāmato bhayam | yogakṣemaṃ ca samprekṣya gomināḥ kārayet karam ||
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອໄດ້ພິຈາລະນາຢ່າງຖ້ວນຖີ່ກ່ຽວກັບຄວາມຈໍາເປັນໃນການສ້າງປ້ອມກໍາແພງ, ການຫຼ້ຽງດູຂ້າລາຊການແລະທະຫານ, ການໃຊ້ຈ່າຍຈໍາເປັນອື່ນໆ, ການຫຼີກເວັ້ນອັນຕະລາຍຈາກສົງຄາມ, ແລະການຄ້ຳຈຸນ “ໂຍກ-ເກສະມ” (ສະຫວັດດີພາບແລະຄວາມປອດໄພ) ຂອງທຸກຄົນແລ້ວ, ກະສັດຄວນເກັບພາສີຈາກວັຍສະຍະຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ ຜູ້ມີງົວແລະຊັບພະຍາກອນ. ຄຸນທໍາຢູ່ທີ່ການເກັບພາສີຖືກຊອບ ເມື່ອມັນຖືກເປີດເຜີຍວ່າເຊື່ອມໂຍງກັບການປົກປ້ອງປະຊາຊົນ, ການບໍລິຫານ, ແລະປະໂຫຍດຮ່ວມ».
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Taxation is ethically warranted when the king levies it with clear regard to public needs—defense, administration, necessary expenses, and the welfare-security (yoga-kṣema) of the people—rather than for personal indulgence.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma advises the king on practical governance: after assessing expenses like fortifications, maintenance of staff and troops, and protection from war-related threats, the king should collect taxes from prosperous Vaiśyas (notably those with cattle/wealth) to fund these responsibilities.