Vyavahāra-Śuddhi and Rājadharma: Clean Administration, Counsel, and Proportional Punishment
Chapter 86
निष्पाप युधिष्ठिर! यह नीतिशास्त्रका तत्त्व है, जिसे मैंने तुम्हें बताया है। किसीपर भी पूरा विश्वास न करना नरेशोंका परम गोपनीय गुण बताया जाता है ।। इति श्रीमहाभारते शान्तिपर्वणि राजधर्मानुशासनपर्वणि अमात्यवि भागे पज्चाशीतितमो<ध्याय:
niṣpāpa yudhiṣṭhira! etan nītiśāstrasya tattvaṃ mayā te kathitam | kasyāpi pūrṇaṃ viśvāsaṃ na kartavyaṃ—nareśānāṃ parama-gopyaḥ guṇa iti kathyate ||
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ! ນີ້ແມ່ນແກ່ນສານແຫ່ງນີຕິສາດການເມືອງ ທີ່ຂ້າໄດ້ບອກແກ່ເຈົ້າ. ກະສັດບໍ່ຄວນໄວ້ໃຈຜູ້ໃດແບບສິ້ນເຊີງ; ຄວາມລະວັງລະໄວ້ແບບນີ້ ຖືກກ່າວວ່າເປັນຄຸນລັກສະນະທີ່ລັບລຶກ ແລະສຳຄັນຍິ່ງຂອງຜູ້ປົກຄອງ».
भीष्म उवाच
Bhishma teaches that a ruler must practice prudent restraint in trust: never granting anyone absolute confidence, because safeguarding secrets and maintaining strategic caution are essential to stable governance.
In the Śānti Parva’s instruction on royal duty (rājadharma), Bhishma continues advising Yudhishthira on principles of statecraft, emphasizing confidential conduct and careful judgment in dealing with others.