Shloka 39
Treasury Security, Protection of Informants, and the Kalakavṛkṣīya Exemplum (Śānti Parva 83)
मैं कोई कामना लेकर यहाँ नहीं आया था तो भी छल-कपटकी इच्छा रखनेवाले षड्यन्त्रकारियोंने मेरे कौएको मारकर यमलोक पहुँचा दिया। राजन! तपस्याके द्वारा प्राप्त हुई दूरदर्शिनी दृष्टिसे मैंने यह सब देखा है ।।
bahunakra-jhaṣa-grāhāṁ timi-jvila-gaṇair yutām | kākena bāliśenemāṁ yāmatārṣam ahaṁ nadīm ||
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະອົງມາທີ່ນີ້ໂດຍບໍ່ໄດ້ຖືຄວາມປາດຖະນາໃດໆ, ແຕ່ພວກຜູ້ກໍ່ການທີ່ປາດຖະນາການຫລອກລວງໄດ້ຂ້ານົກກາຂອງຂ້າພະອົງ ແລະເຮັດໃຫ້ຂ້າພະອົງປານດັ່ງຖືກສົ່ງໄປຍັງໂລກຂອງພະຍົມ. ໂອ ພະຣາຊາ, ຂ້າພະອົງເຫັນທັງໝົດນີ້ດ້ວຍສາຍຕາອັນໄກກວ້າງທີ່ໄດ້ຈາກຕະປະ. ການເມືອງນີ້ດັ່ງແມ່ນ້ຳ. ໃນນັ້ນ ບຸກຄົນຂອງລາຊະສຳນັກ ແລະຜູ້ປັ່ນອຳນາດ ເປັນດັ່ງຈະລະເຂ້, ປາໃຫຍ່, ປາສະຫຼາມ ແລະຝູງສັດນ້ຳອັນນ່າຢ້ານ. ແຕ່ໂດຍອາໄສນົກກາທີ່ງ່າຍໆ ແລະໂງ່ໆ ຂ້າພະອົງຈຶ່ງຂ້າມແມ່ນ້ຳນີ້—ແມ່ນ້ຳທີ່ນຳໄປສູ່ແດນຂອງພະຍົມ—ໄດ້ຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Political life (rājanīti) is inherently dangerous, like a river filled with predators; even a person without personal desire can be harmed by deceitful conspirators. Ethical vigilance and discernment are necessary in governance, and unexpected, humble means may sometimes enable one to survive or ‘cross over’ such peril.
Bhishma, speaking in the Shanti Parva, uses a vivid metaphor: royal service and political maneuvering resemble a predator-filled river. He says he has perceived these realities through insight gained by austerity, and that he somehow crossed this deadly current with the help of a ‘simple crow’—an image suggesting an unlikely or humble instrument enabling escape from political danger and death’s domain.