Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

धन-राजधर्म संवादः

Discourse on Wealth and Royal Duty

यदि राजाके लिये दूसरेके धनका अपहरण करना उचित नहीं है, तो वह धर्मका अनुष्ठान कैसे कर सकता है? वेदशास्त्रोंमें भी विद्वानोंने राजाके लिये यही निर्णय दिया है कि *राजा प्रतिदिन वेदोंका स्वाध्याय करे, विद्वान्‌ बने, सब प्रकारसे संग्रह करके धन ले आवे और यत्नपूर्वक यज्ञका अनुष्ठान करे! ।। द्रोहाद्‌ देवैरवाप्तानि दिवि स्थानानि सर्वश: । द्रोहात्‌ किमन्यज्ज्ञातीनां गृद्धयन्ते येन देवता:,जाति-भाइयोंसे द्रोह करके ही देवताओंने स्वर्गगलोकके सभी स्थानोंपर अधिकार प्राप्त कर लिया है। देवता जिससे धन या राज्य पाना चाहते हैं, वह ज्ञातिद्रोहके सिवा और क्‍या है?

arjuna uvāca | yadi rājake liye dūsareke dhan kā apaharaṇa karanā ucita nahīṁ hai, to vaha dharmakā anuṣṭhāna kaise kara sakatā hai? vedaśāstroṁ meṁ bhī vidvānōṁ ne rājake liye yahī nirṇaya diyā hai ki rājā pratidina vedōṁ kā svādhyāya kare, vidvān bane, sab prakār se saṁgraha karke dhana le āve aura yatnapūrvaka yajñakā anuṣṭhāna kare || drohād devair avāptāni divi sthānāni sarvaśaḥ | drohāt kim anyaj jñātīnāṁ gṛddhyante yena devatāḥ ||

ອາຣຈຸນກ່າວວ່າ: «ຖ້າສໍາລັບພະຣາຊາ ການຍຶດເອົາຊັບຂອງຄົນອື່ນບໍ່ຖືກຄວນ ແລ້ວພະອົງຈະປະກອບທໍາພິທີແຫ່ງທໍາທີ່ຕ້ອງອາໄສຊັບສິນໄດ້ແນວໃດ? ແມ່ນແຕ່ເວດ ແລະ ສາດສະຕຣາ ຕາມທີ່ນັກຮູ້ໄດ້ອະທິບາຍ ກໍກໍານົດໄວ້ສໍາລັບພະຣາຊາວ່າ ຄວນສຶກສາເວດທຸກມື້ ໃຫ້ເປັນຜູ້ຮູ້ແທ້, ຮວບຮວມຊັບສິນດ້ວຍທຸກວິທີ, ແລະປະກອບຍັດຍະດ້ວຍຄວາມພາກພຽນ. ອີກທັງຍັງກ່າວກັນວ່າ ເທວະດາໄດ້ຄອບຄອງສະຖານທັງປວງໃນສະຫວັນ ໂດຍ ‘ດຣຸຫະ’—ການຫັກຫຼັງຕໍ່ຍາດພີ່ນ້ອງຂອງຕົນ. ແລ້ວການກະທໍາທີ່ເຮັດໃຫ້ເທວະດາໂລບຢາກຊັບ ຫຼືອໍານາດຂອງຍາດພີ່ນ້ອງ ຈະເປັນຫຍັງອື່ນໄດ້ນອກຈາກການທໍລະຍົດຍາດ?»

द्रोहात्from/through treachery
द्रोहात्:
Apadana
TypeNoun
Rootद्रोह
FormMasculine, Ablative, Singular
देवैःby the gods
देवैः:
Karana
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Instrumental, Plural
अवाप्तानिobtained/attained
अवाप्तानि:
Karma
TypeAdjective
Rootअवाप्त
FormNeuter, Nominative, Plural
दिविin heaven
दिवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदिव्
FormFeminine, Locative, Singular
स्थानानिplaces/abodes
स्थानानि:
Karma
TypeNoun
Rootस्थान
FormNeuter, Nominative, Plural
सर्वशःentirely; in every way
सर्वशः:
TypeIndeclinable
Rootसर्वशस्
द्रोहात्from/through treachery
द्रोहात्:
Apadana
TypeNoun
Rootद्रोह
FormMasculine, Ablative, Singular
किम्what?
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative, Singular
अन्यत्other (thing)
अन्यत्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य
FormNeuter, Nominative, Singular
ज्ञातीनाम्of kinsmen/relatives
ज्ञातीनाम्:
TypeNoun
Rootज्ञाति
FormMasculine, Genitive, Plural
गृद्धयन्तेthey covet/are greedy for
गृद्धयन्ते:
TypeVerb
Rootगृध्
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada
येनby which; whereby
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Instrumental, Singular
देवताःthe deities/gods
देवताः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवता
FormFeminine, Nominative, Plural

अर्जुन उवाच

A
Arjuna
R
Rājā (the king, as an institution)
D
Devas/Devatās (the gods)
V
Veda
Ś
Śāstra
S
Svarga/Dyauḥ (heaven, implied by 'divi')
Y
Yajña (sacrifice)