Shloka 68
इस प्रकार श्रीमह्या भारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत राजधर्मानुशासनपर्वमें ब॒हस्पतिजीका उपदेशविषयक अड़सठवाँ अध्याय पूरा हुआ,विगृह्मयासनमित्येव यात्रां सम्परिगृह च । दैधीभावस्तथान्येषां संश्रयो5थ परस्य च युधिष्ठिर! इनमेंसे जो छः गुण कहे गये हैं, उनका परिचय सुनो, शत्रुसे संधि करके शान्तिसे बैठ जाना, शत्रुपर चढ़ाई करना, वैर करके बैठे रहना, शत्रुको डरानेके लिये आक्रमणका प्रदर्शनमात्र करके बैठ जाना, शत्रुओंमें भेद डलवा देना तथा किसी दुर्ग या दुर्जय राजाका आश्रय लेना
vigṛhya āsanam ity eva yātrāṁ samparigṛhya ca | daidhībhāvas tathānyesāṁ saṁśrayo ’tha parasya ca ||
yudhiṣṭhira! imeṣāṁ ṣaḍ-guṇānāṁ paricayaṁ śṛṇu—śatrunā saha sandhiṁ kṛtvā śāntena upaviśanam, śatror upari yātrā (abhyāgamanam), vigrahaṁ kṛtvā sthānam, ākramaṇa-pradarśana-mātreṇa bhīṣaṇaṁ kṛtvā sthānam, śatrūṇāṁ madhye bheda-praveśanam, tathā durge vā durjaye rājani āśraya-grahaṇam.
ວະສຸມານາກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ, ຈົ່ງເຂົ້າໃຈມາດຕະການຫົກປະການແຫ່ງນະໂຍບາຍກະສັດ. ຄື: ສ້າງສັນຕິກັບສັດຕູແລ້ວຢູ່ຢ່າງສະຫງົບ; ຍົກທັບໄປຕໍ່ຕ້ານສັດຕູ; ຮັກສາຄວາມເປັນສັດຕູຢ່າງເປີດເຜີຍແລະຍຶດຕຳແໜ່ງ; ຢູ່ນິ່ງແຕ່ສະແດງທ່າທີຈະໂຈມຕີເພື່ອຂູ່; ຫວ່ານຄວາມແຕກແຍກໃນພັນທະມິດຂອງສັດຕູ; ແລະສຸດທ້າຍ ຄື ຂໍພຶ່ງພາ—ເຂົ້າຫາການຄຸ້ມຄອງ—ໃນປ້ອມປາການ ຫຼື ພາຍໃຕ້ກະສັດຜູ້ແຂງແກ່ງທີ່ຍາກຈະພິຊິດ. ນີ້ແມ່ນທ່າທີຍຸດທະສາດທີ່ຜູ້ປົກຄອງໃຊ້ເພື່ອຮັກສາອານາຈັກ ແລະເລືອກການກະທຳຫຼືການອົດກັ້ນ ຕາມທຳມະ ແລະຕາມການການ.»
वसुमना उवाच
Educational Q&A
A king should know and deliberately choose among six strategic policies—peace, march, hostility, intimidation by show of force, creating dissension, and seeking shelter—so that action is guided by circumstance and restrained by rajadharma rather than impulse.
In the Shanti Parva’s instruction on royal duty, Vasumanā addresses Yudhiṣṭhira and enumerates key options of political-military conduct, framing them as recognized ‘measures’ a ruler may adopt toward enemies and rival powers.