Shloka 44
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
Devanagari script
संकटद्वारकाणि स्युरुच्छवासार्थ पुरस्य च । तेषां च द्वारवद् गुप्ति: कार्या सर्वात्मना भवेत्,नगरमें हवा आने-जानेके लिये परकोटोंमें सँकरे दरवाजे बनावे और बड़े दरवाजोंकी भाँति उनकी भी सब प्रकारसे रक्षा करे
Transliteration
saṅkaṭa-dvārakāṇi syur ucchvāsārthaṁ purasya ca | teṣāṁ ca dvāravad guptiḥ kāryā sarvātmanā bhavet ||
Translation
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນເມືອງ ຄວນເຮັດປະຕູນ້ອຍແຄບໆໃນກຳແພງນອກ ເພື່ອໃຫ້ອາກາດໄຫຼເຂົ້າອອກ; ແລະຊ່ອງເຫຼົ່ານັ້ນ ເຫມືອນປະຕູໃຫຍ່ ຕ້ອງຖືກຄຸ້ມກັນດ້ວຍຄວາມຕື່ນຕົວຢ່າງເຕັມທີ».
Word by Word
संकट-द्वारकाणिnarrow gates
संकट-द्वारकाणि:
Karta
TypeNoun
Rootसंकटद्वारक (संकट + द्वारक)
FormNeuter, Nominative, Plural
स्युःshould be / should exist
स्युः:
TypeVerb
Rootअस् (भू/अस् धातु)
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Plural
उच्छ्वास-अर्थम्for ventilation / for breathing-space
उच्छ्वास-अर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootउच्छ्वासार्थ (उच्छ्वास + अर्थ)
FormMasculine, Accusative, Singular
पुरस्यof the city
पुरस्य:
TypeNoun
Rootपुर
FormNeuter, Genitive, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तेषाम्of those (gates)
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
द्वारवत्like (main) gates
द्वारवत्:
TypeIndeclinable
Rootद्वारवत्
गुप्तिःprotection/guarding
गुप्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootगुप्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
कार्याto be done / should be made
कार्या:
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कार्य (कृत्य-प्रत्यय)
FormFeminine, Nominative, Singular
सर्वात्मनाentirely / in every way
सर्वात्मना:
TypeIndeclinable
Rootसर्वात्मन्
भवेत्should be
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaP
pura (city)S
saṅkaṭa-dvārakāṇi (narrow postern-gates)D
dvāra (main gates)P
parakoṭa (outer ramparts/encircling walls)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes