Shloka 29
राजवृत्त-रक्षा-प्रणिधि-षाड्गुण्योपदेशः
Royal Conduct, Protection, Intelligence, and Policy Measures
Devanagari script
अनया: सम्प्रवर्तेरन् भवेद् वै वर्णसंकर: । दुर्भिक्षमाविशेद् राष्ट्र यदि राजा न पालयेत्,यदि राजा पालन न करे तो सब ओर अन्याय एवं अत्याचार फैल जाय, वर्णसंकर संतानें पैदा होने लगें और समूचे देशमें अकाल पड़ जाय
Transliteration
anayāḥ sampravarteran bhaved vai varṇa-saṅkaraḥ | durbhikṣam āviśed rāṣṭraṃ yadi rājā na pālayet ||
Translation
ວະສຸມານາ ກ່າວວ່າ: ຖ້າປ່ອຍໃຫ້ຄວາມວຸ່ນວາຍນີ້ດຳເນີນໄປໂດຍບໍ່ຖືກຫ້າມປາມ ຈະເກີດຄວາມປົນປ່ວນຂອງລຳດັບສັງຄົມ (ວັນນະ-ສັງກະຣະ) ຢ່າງແນ່ນອນ. ແລະຖ້າກະສັດບໍ່ຄຸ້ມຄອງປົກປ້ອງ ແລະບໍ່ປົກຄອງ ຄວາມອຶດຢາກຈະເຂົ້າສູ່ອານາຈັກ.
Word by Word
अन्यायाःinjustices
अन्यायाः:
Karta
TypeNoun
Rootअन्याय
Formmasculine, nominative, plural
सम्प्रवर्तेरन्would arise / would come into operation
सम्प्रवर्तेरन्:
TypeVerb
Rootसम्-प्र-वृत्
Formoptative (vidhiliṅ), 3rd, plural, parasmaipada
भवेत्would be / would occur
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
Formoptative (vidhiliṅ), 3rd, singular, parasmaipada
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
वर्णसंकरःintermixture of social classes; mixed progeny
वर्णसंकरः:
Karta
TypeNoun
Rootवर्णसंकर
Formmasculine, nominative, singular
दुर्भिक्षम्famine
दुर्भिक्षम्:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्भिक्ष
Formneuter, nominative, singular
आविशेत्would enter / would afflict
आविशेत्:
TypeVerb
Rootआ-विश्
Formoptative (vidhiliṅ), 3rd, singular, parasmaipada
राष्ट्रम्the kingdom/state
राष्ट्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootराष्ट्र
Formneuter, accusative, singular
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, nominative, singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
पालयेत्would protect / would govern
पालयेत्:
TypeVerb
Rootपाल्
Formoptative (vidhiliṅ), 3rd, singular, parasmaipada
Speaker
वसुमना उवाच
Characters & Entities
व
वसुमना (Vasumanā)र
राजा (the king)र
राष्ट्र (the realm/kingdom)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes