Previous Verse
Next Verse

Shloka 88

Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)

तदनन्तर देवताओंने प्रजापति भगवान्‌ विष्णुके पास जाकर कहा--'भगवन्‌! मनुष्योंमें जो एक पुरुष सबसे श्रेष्ठ पद प्राप्त करनेका अधिकारी हो, उसका नाम बताइये” ।। ततः संचिन्त्य भगवान्‌ देवो नारायण: प्रभु: । तैजसं वै विरजसं सो5सृजन्मानसं सुतम्‌,तब प्रभावशाली भगवान्‌ नारायणदेवने भलीभाँति सोच-विचारकर अपने तेजसे एक मानस पुत्रकी सृष्टि की, जो विरजाके नामसे विख्यात हुआ

tadanantaraṁ devatābhir prajāpatiṁ bhagavantaṁ viṣṇuṁ samītyoktam— “bhagavan! manuṣyeṣu yaḥ pumān sarvaśreṣṭhaṁ padaṁ prāptum adhikārī, tasya nāma brūhi.” tataḥ sañcintya bhagavān devo nārāyaṇaḥ prabhuḥ | taijasaṁ vai virajasaṁ so ’sṛjan mānasaṁ sutam |

ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ບັນດາເທວະດາໄດ້ເຂົ້າໄປຫາ ພຣະປະຊາປະຕິ ພຣະວິສນຸຜູ້ປະເສີດ ແລະກ່າວວ່າ: «ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບອກນາມຂອງບຸລຸດໃນມະນຸດທີ່ມີສິດໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງສູງສຸດ»។ ແລ້ວພຣະນາຣາຍະນະຜູ້ເປັນຈອມເທວະ ໄດ້ຄິດໄຕ່ຕອງ ແລະໃຊ້ລັດສະມີຕະເຈດຂອງພຣະອົງ ສ້າງບຸດຜູ້ເກີດຈາກໃຈ ຜູ້ບໍລິສຸດໄຮ້ມົນທິນ ຜູ້ມີນາມວ່າ «ວິຣະຈະ» ອັນໂດງດັງ.

ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
संचिन्त्यhaving reflected
संचिन्त्य:
TypeVerb
Rootचिन्त्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
देवःthe god
देवः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
नारायणःNārāyaṇa
नारायणः:
Karta
TypeNoun
Rootनारायण
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रभुःthe Lord/master
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular
तैजसम्radiant/fiery
तैजसम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतैजस
FormMasculine, Accusative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
विरजसम्stainless/dustless/pure
विरजसम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविरजस
FormMasculine, Accusative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
असृजत्created/emitted
असृजत्:
TypeVerb
Rootसृज्
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
मानसम्mental/mind-born
मानसम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमानस
FormMasculine, Accusative, Singular
सुतम्son
सुतम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुत
FormMasculine, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
D
Devatāḥ (the gods)
P
Prajāpati
B
Bhagavān Viṣṇu
N
Nārāyaṇa
V
Viraja (mānasa suta)