Shloka 76
Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
उपकाराय लोकस्य त्रिवर्गस्थापनाय च । नवनीतं सरस्वत्या बुद्धिरेषा प्रभाविता,“देवगण! सम्पूर्ण जगत्के उपकार तथा धर्म, अर्थ एवं कामकी स्थापनाके लिये वाणीका सारभूत यह विचार यहाँ प्रकट किया गया
upakārāya lokasya trivargasthāpanāya ca | navanītaṃ sarasvatyā buddhir eṣā prabhāvitā, “devagaṇa! sampūrṇa jagat-ke upakāra tathā dharma, artha evaṃ kāma-kī sthāpanā-ke liye vāṇī-kā sārabhūtaṃ yaha vicāra yahāṃ prakaṭa kiyā gayā”
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເພື່ອສະຫວັດດີພາບຂອງໂລກ ແລະ ເພື່ອສ້າງຕັ້ງເປົ້າໝາຍສາມປະການແຫ່ງຊີວິດ—ທັມມະ, ອັດຖະ, ແລະ ກາມະ—ປັນຍານຳທາງອັນກັ່ນກອງນີ້ ອັນໄດ້ຮັບແຮງດົນໃຈຈາກສະຣັສວະຕີ ໄດ້ຖືກປະກາດໄວ້. ໂອ ຝູງເທວະ, ເພື່ອປະໂຫຍດອັນຄົບຖ້ວນຂອງໂລກທັງປວງ ແລະ ເພື່ອໃຫ້ທັມມະ, ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ, ແລະ ຄວາມປາຖະໜາອັນຖືກທຳນອງ ຕັ້ງຢູ່ຢ່າງໝັ້ນຄົງ, ຄຳແນະນຳທີ່ກັ່ນກອງນີ້—ແກ່ນສານແຫ່ງວາຈາ—ໄດ້ຖືກເປີດເຜີຍຢູ່ນີ້.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That wise instruction should be offered for the welfare of all, and that social and personal order rests on establishing the three human aims—dharma (right conduct), artha (material well-being), and kāma (legitimate desire)—under the guidance of discerning, truth-oriented speech.
In Bhīṣma’s extended instruction in the Śānti Parva, he frames the counsel he is presenting as a distilled ‘essence’ inspired by Sarasvatī, addressed to a divine audience, and intended to benefit the whole world by grounding life in the balanced pursuit of dharma, artha, and kāma.