Shloka 2
शोकाकुल-युधिष्ठिरं प्रति कुन्त्याः कालोचितोपदेशः | Kuntī’s Timely Counsel to the Grief-Stricken Yudhiṣṭhira
त॑ दीनमनसं वीर॑ शोकोपहतमातुरम् । निःश्वसन्तं यथा नागं पर्यश्रुनयनं तथा,उनका मन बहुत दुखी हो गया। वे शोकके मारे व्याकुल हो सर्पकी भाँति लंबी साँस खींचने लगे। उनकी आँखोंसे आँसू बहने लगा। वीर युधिष्ठिरकी ऐसी अवस्था देख कुन्तीके सारे अंगोंमें शोक व्याप्त हो गया। वे दुःखसे अचेत-सी हो गयीं और मधुर वाणीमें समयके अनुसार अर्थभरी बात कहने लगीं--
taṁ dīna-manasaṁ vīraṁ śokopahatam āturam | niḥśvasantaṁ yathā nāgaṁ paryaśru-nayanaṁ tathā ||
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃຈຂອງວິຣະບຸຣຸດນັ້ນຕົກຕໍ່າລົງ ຖືກຄວາມໂສກກະທົບຈົນຫວັ່ນໄຫວ. ພຣະອົງຫາຍໃຈຍາວໆ ເຫມືອນງູ ແລະນ້ຳຕາໄຫຼອອກຈາກດວງຕາ. ເມື່ອເຫັນຢຸທິສຖິຣະຢູ່ໃນສະພາບນັ້ນ ຄຸນຕີກໍຖືກຄວາມໂສກປົກຄຸມທົ່ວກາຍ ດັ່ງຄົນຈະສະຫຼົບດ້ວຍທຸກ ແລະເລີ່ມເວົ້າດ້ວຍສຽງອ່ອນໂຍນ ກ່າວຖ້ອຍຄຳທີ່ເໝາະກັບການເວລາ ແລະເຕັມໄປດ້ວຍນັຍສຳຄັນ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames grief as a powerful, embodied force that can overwhelm even a righteous hero; it prepares the ground for ethical counsel—how one should respond to sorrow with timely, meaningful speech and guidance rather than collapse into despair.
After the war, Yudhiṣṭhira is shown in acute sorrow—sighing and weeping. Observing this, Kuntī herself is overcome with grief, yet she begins to speak gently and appropriately, signaling the start of consolatory and dharma-oriented instruction.