Shloka 9

अध्याय ५७ — राज्ञः नित्यप्रयत्नः, रक्षा-प्रधानता, तथा त्याग-नीतिः

Chapter 57: Constant Royal Vigilance, Primacy of Protection, and Principles of Dismissal

Devanagari script

असमज्जा: सरय्वां स पौराणां बालकान्‌ नृप । न्‍्यमज्जयदत: पित्रा निर्भत्स्य स विवासित:,नरेश्वर! असमंजा पुरवासियोंके बालकोंको पकड़कर सरयूनदीमें डुबा दिया करता था; अतः उसके पिताने उसे दुत्कारकर घरसे बाहर निकाल दिया

Transliteration

Asamañjāḥ Sarayvāṁ sa paurāṇāṁ bālakān nṛpa | nyamajjayad ataḥ pitrā nirbhartsya sa vivāsitaḥ ||

Translation

ພີສະມະກ່າວວ່າ ໂອ ພະຣາຊາ! ອະສະມັນຈາ ເຄີຍຈັບເດັກນ້ອຍຂອງຊາວເມືອງ ແລ້ວຈົມນ້ຳໃນແມ່ນ້ຳສະຣະຍູ. ເພາະສະນັ້ນ ພໍ່ຂອງເຂົາໄດ້ຕຳນິຢ່າງເຂັ້ມງວດ ແລະໄລ່ເຂົາອອກຈາກເຮືອນ. ເຫດການນີ້ຊີ້ວ່າ ຄອບຄົວຂອງຜູ້ປົກຄອງຕ້ອງຫ້າມປາມຄວາມຮຸນແຮງ ປົກປ້ອງຜູ້ບໍ່ຜິດ ແລະໃຊ້ອຳນາດຂອງພໍ່ເພື່ອຮັກສາທຳມະຂອງສັງຄົມ.

Word by Word

• असमञ्जाः: Asamañjā (name of a prince)
• असमञ्जाः: Karta
• Type: Noun
• Root: असमञ्जा
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सरय्वाम्: in the Sarayū (river)
• सरय्वाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: सरयू
• Form: Feminine, Locative, Singular

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• पौराणाम्: of the townspeople/citizens
• पौराणाम्: Sambandha
• Type: Noun
• Root: पौर
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• बालकान्: boys/children
• बालकान्: Karma
• Type: Noun
• Root: बालक
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: नृप
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• न्यमज्जयत्: made (them) sink/drowned
• Type: Verb
• Root: मज्ज् (मज्जने)
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Causative (ṇic), Parasmaipada

• अतः: therefore/for that reason
• Type: Indeclinable
• Root: अतः

• पित्रा: by (his) father
• पित्रा: Karana
• Type: Noun
• Root: पितृ
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• निर्भर्त्स्य: having rebuked/scolded
• Type: Verb
• Root: निर्भर्त्स्
• Form: Absolutive (ktvā/lyap), gerund (having rebuked)

• सः: he
• सः: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• विवासितः: was banished/exiled
• Type: Verb
• Root: वि + वस् (वासे)
• Form: Past passive participle (kta), Masculine, Nominative, Singular

• नरेश्वर: O lord of men (king)
• नरेश्वर: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: नर + ईश्वर
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• Asamanja
• the father of Asamanja
• townspeople (paurāḥ)
• children (bālakāḥ)
• Sarayū river