Shloka 37
Bhīṣma’s Śara-śayyā Stuti to Vāsudeva and Yogic Preparation for Dehotsarga
Body-Relinquishment
अनादिनिधन देवमात्मयोनिं सनातनम् | अप्रेक्ष्यमनभिकज्ञेयं हरिं नारायणं प्रभुम्,जो एक होकर भी अनेक रूपोंमें प्रकट हुए हैं, जो इन्द्रियों और उनके विषयोंसे ऊपर उठे होनेके कारण “अधोक्षज” कहलाते हैं, उपासकोंकी समस्त कामनाओंको पूर्ण करनेवाले हैं, यज्ञादि कर्म और पूजनमें लगे हुए अनन्य भक्त जिनका यजन करते हैं, जिन्हें जगत्का कोषागार कहा जाता है, जिनमें सम्पूर्ण प्रजाएँ स्थित हैं, पानीके ऊपर तैरनेवाले जलपक्षियोंकी तरह जिनके ही ऊपर इस सम्पूर्ण जगतकी चेष्टाएँ हो रही हैं, जो परमार्थ सत्यस्वरूप और एकारक्षर ब्रह्म (प्रणव) हैं, सत् और असत्से विलक्षण हैं, जिनका आदि, मध्य और अन्त नहीं है, जिन्हें न देवता ठीक-ठीक जानते हैं और न ऋषि, अपने मन और इन्द्रियोंको संयममें रखते हुए सम्पूर्ण देवता, असुर, गन्धर्व, सिद्ध, ऋषि, बड़े-बड़े नागगण जिनकी सदा पूजा किया करते हैं, जो दुःखरूपी रोगकी सबसे बड़ी ओषधि हैं, जन्म- मरणसे रहित, स्वयम्भू एवं सनातन देवता हैं, जिन्हें इन चर्म-चक्षुओंसे देखना और बुद्धिके द्वारा सम्पूर्णरूपसे जानना असम्भव है, उन भगवान् श्रीहरि नारायण देवकी मैं शरण लेता हूँ
bhīṣma uvāca | anādinidhanaṁ devam ātmayoniṁ sanātanam | apreksyam anabhijñeyaṁ hariṁ nārāyaṇaṁ prabhum |
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ຂ້າພະເຈົ້າຂໍພຶ່ງພາ ແລະ ເຂົ້າສູ່ທີ່ພັກພິງໃນ ພຣະຫະຣິ—ນາຣາຍະນະ ພຣະເຈົ້າສູງສຸດ; ຜູ້ບໍ່ມີຕົ້ນກໍາເນີດ ແລະ ບໍ່ມີທ້າຍສຸດ, ເກີດຂຶ້ນໂດຍພຣະອົງເອງ ແລະ ດໍາລົງຢູ່ນິລັນດອນ; ຢູ່ເຫນືອການຮັບຮູ້ຂອງປະສາດສຳຜັດ ແລະ ບໍ່ອາດຮູ້ໄດ້ຄົບຖ້ວນດ້ວຍປັນຍາທົ່ວໄປ. ແມ່ນພຣະອົງດຽວ ແຕ່ປາກົດເປັນຫຼາຍຮູບ; ເພາະຂ້າມພົ້ນປະສາດສຳຜັດ ແລະ ອາຣົມຂອງມັນ ຈຶ່ງໄດ້ນາມວ່າ «ອະໂທກຊະຈະ». ພຣະອົງສົມປະສົງຄວາມປາດຖະໜາຂອງຜູ້ບູຊາ; ຜູ້ມີພັກດີອັນເອກະຈິດ ຜູ້ປະກອບຍັດ ແລະ ພິທີບູຊາ ນະມັດສະການພຣະອົງ. ພຣະອົງເປັນຄັງສົມບັດຂອງໂລກ ແລະ ເປັນຖານຮອງຮັບທີ່ສັດທັງປວງອາໄສ; ເຫມືອນນົກນ້ໍາພັກຢູ່ເທິງນ້ໍາ, ການເຄື່ອນໄຫວທັງປວງຂອງສາກົນກໍເກີດຂຶ້ນໂດຍອາໄສພຣະອົງ. ພຣະອົງແມ່ນສັດຈະສູງສຸດ, ພຣະພຣະຫມັນອັກສອນດຽວ (ປຣະນະວະ), ແຕກຕ່າງຈາກທັງສິ່ງປາກົດ ແລະ ບໍ່ປາກົດ; ບໍ່ມີຕົ້ນ-ກາງ-ທ້າຍ. ເທວະ ແລະ ຣິສີກໍບໍ່ອາດຮູ້ພຣະອົງໄດ້ຄົບ; ແຕ່ເທວະ, ອະສຸຣະ, ຄັນທະວະ, ສິດທະ, ຣິສີ, ແລະ ນາກຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ສຳລວມໃຈແລະປະສາດ ບູຊາພຣະອົງຢູ່ເສມອ. ພຣະອົງເປັນຢາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດຕໍ່ໂຣກແຫ່ງຄວາມໂສກ; ພົ້ນຈາກການເກີດແລະຕາຍ, ດໍາລົງຢູ່ໂດຍພຣະອົງເອງ ແລະ ນິລັນດອນ—ບໍ່ອາດເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕາເນື້ອນີ້ ຫຼື ຮູ້ໄດ້ທັງໝົດດ້ວຍປັນຍາ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches śaraṇāgati (taking refuge) in the supreme Lord who transcends sensory perception and conceptual grasp, yet sustains the cosmos and heals existential sorrow. It links devotion and worship with the recognition of an ultimate reality beyond sat and asat, identified with Praṇava (Oṁ) and Brahman.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and higher truths. Here he offers a hymn-like declaration of refuge in Nārāyaṇa, describing the Lord’s transcendence, cosmic support, and the universal worship offered by gods, sages, and other beings.