Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

दानपात्रापात्र-निर्णयः / Determining Worthy Gifts, Recipients, and Permissible Food

मन्त्रैर भ्यर्चितं पुण्यै: स्तूयमान श्च॒ बन्दिभि: | आरुरोह यथा देव: सोमो5मृतमयं रथम्‌,नगरमें प्रवेश करते समय धर्मज्ञ कुन्तीपुत्र युधिष्ठिरने देवताओं तथा सहखसों ब्राह्मणोंका पूजन किया। तदनन्तर कम्बल और मृगचर्मसे ढके हुए एक नूतन उज्ज्वल रथपर जिसकी पवित्र मन्त्रोंद्वारा पूजा की गयी थी तथा जिसमें शुभ लक्षणसम्पन्न सोलह सफेद बैल जुते हुए थे, वे बन्दीजनोंके मुखसे अपनी स्तुति सुनते हुए उसी प्रकार सवार हुए, जैसे चन्द्रदेव अपने अमृतमय रथपर आखरूढ़ होते हैं

mantrair abhyarcitaṃ puṇyaiḥ stūyamānaś ca bandibhiḥ | āruroha yathā devaḥ somo 'mṛtamayaṃ ratham ||

ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ລົດນັ້ນໄດ້ຮັບການບູຊາດ້ວຍມົນຕຣາອັນບໍລິສຸດແລະເປັນມົງຄຸນ ແລະຖືກສັນລະເສີນດັງໆໂດຍນັກຂັບຮ້ອງໃນລາຊະສຳນັກ; ຢຸທິສຖິຣະ ຈຶ່ງຂຶ້ນສູ່ລົດໃໝ່ອັນສະຫວ່າງໄສ—ດັ່ງພຣະໂສມະ (ພຣະຈັນ) ຂຶ້ນສູ່ລົດອັນດຸດອຳມະຣິດຂອງພຣະອົງ. ພາບນີ້ຍ້ຳການເຂົ້າເມືອງຕາມທຳມະ: ການບູຊາຕໍ່ໜ້າສາທາລະນະ, ການນົບນ້ອມຜູ້ຮູ້, ແລະຂະບວນລາຊະພິທີອັນສັກສິດ ທີ່ເຫັນອຳນາດເປັນພາລະກິດທາງສິນທຳແລະພິທີການ ບໍ່ແມ່ນແຕ່ພະລັງອຳນາດລ້ວນໆ.

मन्त्रैःwith mantras
मन्त्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootमन्त्र
FormMasculine, Instrumental, Plural
अभ्यर्चितम्worshipped
अभ्यर्चितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअभि+अर्च्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
पुण्यैःby/with holy (ones)
पुण्यैः:
Karana
TypeAdjective
Rootपुण्य
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
स्तूयमानःbeing praised
स्तूयमानः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्तु
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
बन्दिभिःby bards/panegyrists
बन्दिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootबन्दिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
आरुरोहmounted/ascended
आरुरोह:
TypeVerb
Rootआ+रुह्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
देवःthe god
देवः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
सोमःSoma (the Moon)
सोमः:
Karta
TypeNoun
Rootसोम
FormMasculine, Nominative, Singular
अमृतमयम्made of nectar/ambrosial
अमृतमयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअमृतमय
FormMasculine, Accusative, Singular
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
S
Soma (Moon-god)
R
ratha (chariot)
B
bandi (court-bards)

Educational Q&A

Legitimate rule is portrayed as dharmic stewardship: the king’s authority is sanctified through auspicious rites, respect for sacred speech (mantra), and public accountability expressed through praise that highlights virtues rather than force.

As the procession proceeds, the (newly prepared and consecrated) chariot is worshipped with mantras; bards sing praises; and the king mounts the chariot, likened to Soma ascending his ambrosial car—marking a ceremonially righteous entry into civic life.