Shloka 58
Āścarya-kathana: Brāhmaṇa–Nāga Dialogue on Sūrya (Vivasvat) and the ‘Second Sun’ Phenomenon
भगवानके भक्तोंद्वारा कभी केवल एक व्यूह--भगवान् वासुदेवकी, कभी दो व्यूह-- वासुदेव और संकर्षणकी, कभी प्रद्युम्मसहित तीन व्यूहोंकी और कभी अनिरुद्धसहित चार व्यूहोंकी उपासना देखी जाती है ।।
bhagavānake bhaktairdvarā kadācid kevalaṃ eka-vyūhaḥ—bhagavān vāsudevasya, kadācid dvi-vyūhaḥ—vāsudeva-saṅkarṣaṇayoḥ, kadācit pradyumnasahitaṃ tri-vyūhaṃ, kadācid aniruddhasahitaṃ catur-vyūhaṃ ceti upāsanā dṛśyate. harir eva hi kṣetrajño nirmamo niṣkalaḥ tathā | jīvaś ca sarvabhūteṣu pañca-bhūta-guṇātigaḥ ||
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນຫມູ່ຜູ້ອຸທິດຕົນບູຊາພຣະຜູ້ເປັນພຣະພາກ ບາງຄົນບູຊາພຽງວິວຫະດຽວ—ວາສຸເທວະເທົ່ານັ້ນ; ບາງຄົນບູຊາສອງ—ວາສຸເທວະກັບສັງກະຣະຊະນະ; ບາງຄົນບູຊາສາມ—ເພີ່ມປຣະດຸມນະ; ແລະບາງຄົນບູຊາສີ່—ເພີ່ມອະນິຣຸດທະ. ເພາະຮະຣິເທົ່ານັ້ນແມ່ນ ‘ຜູ້ຮູ້ແຫ່ງສະໜາມ’ (kṣetrajña) ເປັນພະຍານພາຍໃນ, ປາສະຈາກຄວາມຍຶດຖື ແລະບໍ່ມີສ່ວນແບ່ງ. ພຣະອົງສະຖິດເປັນອາຕະມັນຜູ້ມີຊີວິດໃນສັດທັງປວງ, ເຫນືອກວ່າຄຸນລັກສະນະທີ່ເກີດຈາກທາດຫ້າ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The Lord (Hari/Vāsudeva) is the inner witness (kṣetrajña) present in all beings, untouched by possessiveness and division, and transcending the qualities that arise from elemental nature; devotion may approach Him through one, two, three, or four vyūha-manifestations.
Vaiśampāyana reports a doctrinal observation: different devotees worship the Supreme through varying configurations of the vyūhas—Vāsudeva alone, or together with Saṅkarṣaṇa, then with Pradyumna, and finally with Aniruddha—while affirming that the same Hari is the universal indwelling knower.