Shloka 66
धर्मस्य बहुद्वारत्वम् — Nārada’s Audience with Indra (Śānti-parva 340)
सहस्रोदरबाहुश्च अव्यक्त इति च क्वचित् । इस प्रकार वे सनातन भगवान् श्रीहरि अपने स्वरूपमें नाना प्रकारके रंग धारण किये हुए थे। उनके हजारों नेत्र
sahasrodarabāhuś ca avyaktam iti ca kvacit | etān śrī-hariḥ sanātano bhagavān sva-rūpe nānā-rūpa-raṅgān dhārayām āsa | tasya sahasra-netrāṇi śata-sahasra-śirāṃsi sahasra-pādāḥ sahasrodarāḥ sahasra-bāhavaḥ | sa apūrva-kānti-sampannaḥ kvacit kvacid avyaktākṛtiḥ | etān anyāṃś ca rucirān varān brahmaṇe ’mitatejase ahaṃ dattvā prīto nivṛtti-paramo ’bhavam | “nārada! amitā-tejasaḥ brahmaṇaḥ tathā anyān api bahūn sundarān varān dattvā ahaṃ prīti-pūrvakaṃ nivṛtti-parāyaṇo ’bhavam”
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃນບາງແຫ່ງ ພຣະອົງຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ອະວະຍັກຕະ’—ຜູ້ບໍ່ປາກົດ. ດັ່ງນັ້ນ ພຣະຫຣິ ຜູ້ນິລັນດອນ ໃນຂະນະທີ່ຍັງເປັນພຣະອົງເອງ ກໍຮັບເອົາສີສັນ ແລະ ຮູບພັນຫຼາຍປະການ. ພຣະອົງປາກົດດ້ວຍຕານັບພັນ, ຫົວນັບຮ້ອຍນັບພັນ, ຕີນນັບພັນ, ທ້ອງນັບພັນ, ແຂນນັບພັນ—ສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍຣັດສະມີອັນບໍ່ເຄີຍມີ; ແລະໃນບາງພາກ ຮູບພຣະອົງເກີນກວ່າການປາກົດ. ເມື່ອຂ້ອຍໄດ້ປະທານພອນອັນງາມເຫຼົ່ານີ້ ແລະອື່ນໆອີກຫຼາຍ ແກ່ພຣະພຣະຫມາຜູ້ມີຣັດສະມີຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້, ຂ້ອຍກໍປິຕິ ແລະຫັນໄປສູ່ການຖອນຕົນ ແລະຄວາມສະຫງົບຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ‘ນາຣະດະ! ຫຼັງຈາກປະທານພອນອັນດີເລີດແກ່ພຣະພຣະຫມາຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະແກ່ຜູ້ອື່ນໆດ້ວຍ, ຂ້ອຍໄດ້ຖອນຕົນ ໂດຍມຸ່ງໝັ້ນສູ່ການຢຸດສິ້ນ’».
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage emphasizes the Lord’s transcendence and immanence: He can appear in an overwhelming cosmic form with countless limbs and yet be ‘unmanifest’ beyond sensory grasp. Ethically, it points toward nivṛtti—inner withdrawal and renunciation—as a legitimate culmination of spiritual life after duties are fulfilled.
Bhishma describes a vision/description of the eternal Lord Hari assuming many forms and radiant aspects, including a vast multi-limbed cosmic manifestation. He then recounts that, after granting splendid boons to Brahmā (addressing Nārada in the quoted speech), he became satisfied and turned toward withdrawal (nivṛtti).