Shloka 22
Nārada’s Darśana of Viśvarūpa Nārāyaṇa and the Caturmūrti Doctrine (नारदस्य नारायणदर्शनं चतुर्मूर्तिविचारश्च)
जनक उवाच न विना ज्ञानविज्ञाने मोक्षस्याधिगमो भवेत् | न विना गुरुसम्बन्ध॑ ज्ञानस्याधिगम: स्मृत:,जनकने कहा--्रह्मन! जैसे ज्ञान-विज्ञानके बिना मोक्षकी प्राप्ति नहीं होती, उसी प्रकार सदगुरुसे सम्बन्ध हुए बिना ज्ञानकी प्राप्ति नहीं हो सकती
janaka uvāca | na vinā jñāna-vijñāne mokṣasyādhigamo bhavet | na vinā guru-sambandhaṁ jñānasyādhigamaḥ smṛtaḥ |
ພຣະຈະນະກະ ກ່າວວ່າ: «ຫາກບໍ່ມີຄວາມຮູ້ ແລະ ຄວາມເຂົ້າໃຈທີ່ຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍຕົນເອງ ການບັນລຸໂມກສະຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຖືກສອນໄວ້ວ່າ ຄວາມຮູ້ບໍ່ອາດໄດ້ມາຢ່າງແທ້ຈິງ ຫາກບໍ່ມີສາຍສຳພັນທີ່ມີຊີວິດກັບຄູອາຈານຜູ້ແທ້ (ສັດຄູ)».
जनक उवाच
Educational Q&A
Liberation requires both jñāna (right understanding) and vijñāna (realized, discriminative insight), and such knowledge is traditionally said to arise through a genuine relationship with a competent guru rather than through isolated study alone.
In the didactic setting of the Śānti Parva, Janaka speaks as a teacher-king in a discourse on liberation, emphasizing the necessity of realized knowledge and the indispensable role of the guru–disciple connection in attaining it.