Shloka 48
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
मेरी तो यह धारणा है कि गेरुआ वस्त्र पहनना, मस्तक मुड़ा लेना तथा त्रिदण्ड और कमण्डलु धारण करना--ये सब उत्कृष्ट संन्यासमार्गका परिचय देनेवाले चिह्नमात्र हैं। इनके द्वारा मोक्षकी सिद्धि नहीं होती ।।
janaka uvāca | yadi saty api liṅgair asmin jñānam evātra kāraṇam | nirmokṣāyeha duḥkhasya liṅgamātraṃ nirarthakam ||
ພຣະຣາຊາຈະນະກະກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ມີເຄື່ອງໝາຍພາຍນອກເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ ຖ້າໃນເລື່ອງນີ້ “ປັນຍາ/ຄວາມຮູ້” ເທົ່ານັ້ນແມ່ນເຫດປັດໃຈທີ່ແທ້ ສຳລັບການພົ້ນທຸກໃນໂລກນີ້ຢ່າງສົມບູນ ແລ້ວເຄື່ອງໝາຍພາຍນອກລ້ວນເປັນແຕ່ຂອງໄຮ້ຄ່າ. ເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງການສັນຍາສ—ຜ້າສີກາສາຍະ, ຫົວໂກນ, ຕຣິທັນດະ (ໄມ້ທ່ອນສາມ) ແລະກະມັນດະລຸ—ອາດຊີ້ທາງໄດ້, ແຕ່ໂມກສະບໍ່ສຳເລັດດ້ວຍສັນຍາລັກ; ມັນສຳເລັດດ້ວຍການຮູ້ແຈ້ງ».
जनक उवाच
Educational Q&A
Liberation from suffering is achieved by jñāna (true knowledge/realization), not by external ascetic symbols; outward marks may indicate a renunciant’s path but are not themselves the means to mokṣa.
In the Śānti Parva’s discourse on dharma and liberation, King Janaka speaks as a teacher-figure, critiquing reliance on external renunciant emblems and emphasizing inner realization as the decisive means to freedom from duḥkha.