Shloka 89
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
सर्वे वर्णा ब्राह्मणा ब्रह्मजाश्न सर्वे नित्यं व्याहरन्ते च ब्रह्म । तत्त्वं शास्त्र ब्रह्मबुद्धा ब्रवीमि सर्व विश्व ब्रह्म चैतत् समस्तम्
sarve varṇā brāhmaṇā brahmajāś ca sarve nityaṁ vyāharanti ca brahma | tattvaṁ śāstra-brahma-buddhyā bravīmi sarvaṁ viśvaṁ brahma caitat samastam ||
ຍາຊະນະວັນກະຍະ ປະກາດວ່າ: ເນື່ອງຈາກສັດທັງປວງເກີດຈາກ ພຣະພຣົມ (Brahman) ດັ່ງນັ້ນ ວັນນະທັງຫມົດ ໃນອັດຕະຕົນອັນເລິກຊຶ້ງ ລ້ວນແທ້ໆແມ່ນ «ພຣາຫມະນະ». ທຸກຄົນລ້ວນເວົ້າອອກເຖິງພຣະພຣົມຢູ່ເສມອ—ຈະຮູ້ຫຼືບໍ່ຮູ້ກໍຕາມ—ເພາະພຣະພຣົມແມ່ນພື້ນຖານຂອງຄໍາເວົ້າ ແລະ ຄວາມຮູ້ຕົວ. ດ້ວຍປັນຍາແຫ່ງພຣະພຣົມ ແລະຕາມໃຈຄວາມແທ້ຂອງຄໍາສອນ, ທ່ານກ່າວສະຫຼຸບວ່າ: ຈັກກະວານທັງມວນນີ້, ທຸກສິ່ງທີ່ເຫັນ ແລະ ປະສົບ, ບໍ່ແມ່ນອື່ນໃດ ນອກຈາກພຣະພຣົມເທົ່ານັ້ນ.
याज़्वल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a Vedāntic conclusion: since all beings arise from Brahman, the entire universe is Brahman. Social distinctions (varṇa) are secondary to the deeper identity of all as rooted in Brahman, and true understanding comes from Brahman-aware insight aligned with śāstra.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, Yājñavalkya is presenting a doctrinal summary: he frames scriptural truth from the standpoint of Brahman-realization and asserts the all-pervading nature of Brahman as the essence of the world.