Shloka 18
जनक–सुलभा संवादः
Janaka–Sulabhā Dialogue on Mokṣa and Non-attachment
चेतनेन समेतस्य पञ्चविंशतिकस्य ह । एकत्वं वै भवत्यस्य यदा बुद्धा न बुध्यते,जब जीवात्मा बुद्धिके द्वारा जडवर्गको अपना नहीं समझता अर्थात् उससे सम्बन्ध नहीं जोड़ता, तब नित्य चेतन परमात्मासे संयुक्त हुए उस जीवात्माकी परमात्माके साथ एकता हो जाती है
cetanena sametasya pañcaviṁśatikasya ha | ekatvaṁ vai bhavaty asya yadā buddhā na budhyate ||
ວາສິດຖະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຊີວາຕະມະ—ຜູ້ຖືກນັບໃນຕັດຕະວະຊາວຫ້າ ແລະຮ່ວມຢູ່ກັບຈິດຮູ້ອັນບໍລິສຸດ—ບໍ່ “ຮູ້” ຜ່ານປັນຍາ (ພຸດທິ) ອີກຕໍ່ໄປ, ຄືຢຸດຍຶດເອົາກອງອະຈິດເປັນ “ຂ້ອຍ” ຫຼື “ຂອງຂ້ອຍ”, ໃນເວລານັ້ນ ຄວາມເປັນໜຶ່ງຂອງມັນກັບຄວາມເປັນຈິດຮູ້ນິລັນດອນອັນສູງສຸດ ຈຶ່ງປາກົດແຈ້ງ.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Liberation arises when the self stops identifying with the inert psycho-physical aggregate through buddhi; with the collapse of ‘I/mine’ appropriation, the self’s unity with the ever-conscious Supreme is realized.
In the Śānti Parva’s instruction on liberation, Vasiṣṭha explains a Sāṅkhya-leaning analysis: the self (counted among the tattvas) is associated with consciousness, and when intellect ceases to project identification, the realization of oneness with the Supreme follows.