Shloka 89
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
स पश्यति यथान्यायं स्पर्शान् स्पृशति वा विभो | बुध्यमानो यथापूर्वमखिलेनेह भारत,प्रभो! भरतनन्दन! वह जाग्रत-अवस्थाकी भाँति स्वप्रमें भी यथोचित रीतिसे दृश्य वस्तुओंको देखता है तथा स्पृश्य पदार्थोंका स्पर्श करता है। सारांश यह कि सम्पूर्ण विषयोंका वह जाग्रत्के समान ही अनुभव करता है
sa paśyati yathānyāyaṃ sparśān spṛśati vā vibho | budhyamāno yathāpūrvam akhileneha bhārata, prabho! bharatanandana! |
«ໂອ ຜູ້ມີອຳນາດ, ໂອ ພະຣາຊະທາຍາດແຫ່ງພາຣະຕະ! ໃນຄວາມຝັນເຂົາກໍເຫັນສິ່ງທີ່ເຫັນໄດ້ຕາມຄວາມຄວນແລະລະບຽບ ແລະກໍສຳຜັດສິ່ງທີ່ສຳຜັດໄດ້. ສະຫຼຸບແລ້ວ ເຂົາເຂົ້າໃຈແລະປະສົບອາຣົມທັງປວງ ເຫມືອນເກົ່າ ດັ່ງຢູ່ໃນພາວະຕື່ນ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma highlights that a certain state of awareness can be so vivid and orderly that even in dream one perceives and touches objects as if awake—emphasizing the power of cognition and the continuity of experience across states.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on subtle matters of mind and knowledge; here he describes a person whose experience in dream resembles waking perception, as part of a broader discussion on consciousness and understanding.