Shloka 20
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
विष्णु क्रान्ते बले शक्रं कोष्ठे सक्ते तथानलम् । अप्सु देवीं समासक्तामपस्तेजसि संश्रिता:
viṣṇu-krānte bale śakraṁ koṣṭhe sakte tathānalam | apsu devīṁ samāsaktām apas-tejasi saṁśritāḥ ||
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ການເຄື່ອນໄຫວແລະການຄ້ຳຈຸນ ຕັ້ງຢູ່ໃນພຣະວິດສະນຸ; ພະລັງກຳລັງຕັ້ງຢູ່ໃນສັກຣະ (ອິນທຣະ). ໃນທ້ອງ—ບ່ອນຍ່ອຍອາຫານ—ໄຟ (ອັກນິ) ຖືກຕັ້ງໄວ້. ເທວີຜູກພັນຢ່າງໃກ້ຊິດກັບນ້ຳ ແລະນ້ຳອາໄສພະລັງໄຟ (ເຕຊະ).” ຄຳສອນນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນລຳດັບການພຶ່ງພາກັນໃນການກໍ່ກຳເນີດ: ພະລັງແຕ່ລະຢ່າງສະຖິດຢູ່ໃນຖານຮອງທີ່ສູງກວ່າ ເພື່ອເຕືອນວ່າ ອຳນາດໂລກີ ແລະທາດທັງຫຼາຍບໍ່ແມ່ນອິດສະຫຼະ ແຕ່ພຶ່ງພາຮາກຖານຈັກກະວານອັນເລິກຊຶ້ງ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a hierarchy of support among powers and elements: gods and forces function by resting in deeper principles. This encourages humility and dharmic insight—recognizing that personal or worldly power is derivative, sustained by a larger cosmic order.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on higher knowledge and right understanding. Here he presents a cosmological mapping—linking deities and elements—to show how creation is structured through mutual dependence and ultimate grounding.