Shloka 1
अव्यक्त-प्रबोधः (Awakening to the Unmanifest): The 25th and 26th Principles and Eligibility for Brahma-vidyā
इस प्रकार श्रीमहाभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत गोक्षधर्मपर्वमें पपाशरगीताविषयक दो सौ पंचानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ २९५ ॥। ऑपनआक्रात छा अर: षण्णवर्त्याधिकद्विशततमो< ध्याय: पराशरगीता--वर्णविशेषकी उत्पत्तिका रहस्य
janaka uvāca
varṇo viśeṣavarṇānāṁ maharṣe kena jāyate |
etad icchāmy ahaṁ jñātuṁ tad brūhi vadatāṁ vara ||
parāśara uvāca
pitā sakhāyo guravaḥ striyaś ca na nirguṇānāṁ hi bhavanti loke |
ananyabhaktāḥ priyavādinaś ca hitāś ca vaśyāś ca bhavanti rājan ||
ພະຣາຊາຈະນະກະກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາຣິສີ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາຜູ້ເວົ້າ! ດ້ວຍເຫດໃດຈຶ່ງເກີດສະຖານະອັນແຕກຕ່າງຂອງວັນນະຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ພຣາຫມະນ ແລະອື່ນໆ? ຂ້າພະອົງປາຖະນາຮູ້—ຂໍທ່ານໄດ້ກ່າວໃຫ້ຟັງ». ພາຣາຊະຣະກ່າວວ່າ: «ໃນໂລກນີ້ ບິດາ ໝູ່ມິດ ຄູອາຈານ ແລະຍິງ ບໍ່ເປັນຂອງຜູ້ທີ່ຂາດຄຸນທຳແທ້. ແຕ່ສຳລັບກະສັດຜູ້ມີຄວາມສັດຊື່ບໍ່ແບ່ງໃຈ ເວົ້າຈາອ່ອນໂຍນ ກະທຳເພື່ອປະໂຫຍດຜູ້ອື່ນ ແລະຄວບຄຸມຕົນໄດ້ ພວກເຂົາຈະເປັນມິດດີ ເກີດປະໂຫຍດ ແລະນອບນ້ອມເຊື່ອຟັງ»។
जनक उवाच
Educational Q&A
Social standing and harmonious relationships are grounded in guṇa (virtue) and conduct: one who is ‘nirguṇa’ fails to secure stable bonds, whereas single-minded loyalty/devotion, pleasant speech, beneficence, and self-control make others well-disposed and cooperative.
King Janaka asks the sage Parāśara to explain how distinct varṇas arise. Parāśara begins his reply by shifting attention to ethical qualities and behavior as the practical basis for respect, support, and social cohesion.