Shloka 3
जनक–पराशर संवादः — वर्ण-गोत्र-धर्मविचारः
Janaka–Parāśara: Varṇa, Gotra, and Dharma Inquiry
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्व पठ्चमम् । महाभूतानि भूतानां सर्वेषां प्रभवाप्ययौ,पृथ्वी, वायु, आकाश, जल और तेज--ये पाँच महाभूत समस्त प्राणियोंकी उत्पत्ति और प्रलयके स्थान हैं
pṛthivī vāyur ākāśam āpo jyotiś ca pañcamam | mahābhūtāni bhūtānāṃ sarveṣāṃ prabhavāpyayau ||
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ແຜ່ນດິນ, ລົມ, ອາກາດ (ອາກາສ), ນ້ຳ, ແລະໄຟເປັນອົງປະກອບທີ່ຫ້າ—ນີ້ແມ່ນມະຫາພູດທັງຫ້າ. ສັດທັງປວງເກີດຈາກມັນ ແລະສຸດທ້າຍກໍລະລາຍກັບເຂົ້າໄປໃນມັນ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ຮູ້ຄວນເຫັນພື້ນຖານທາດຂອງຊີວິດ ແລະເບິ່ງໂລກວ່າດຳເນີນຕາມກົດໝາຍທຳມະຊາດ ບໍ່ແມ່ນຕາມອາໄສອາລົມສ່ວນຕົວ ແລະຄວນຝຶກຄວາມໝັ້ນຄົງກັບຄວາມສຳລວມໃນຍາມໄດ້ແລະເສຍ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
All embodied life is constituted by the five great elements and returns to them; recognizing this supports detachment, steadiness, and a dharmic outlook grounded in the impermanent nature of material existence.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on principles of right living and knowledge; here he turns to a cosmological explanation, identifying the five elements as the common source and end of all beings.