Shloka 41
श्रेयो-धर्मकर्मविचारः
Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma
“तत्पश्चात् वह मनुष्यलोकमें एक कल्पतक स्वधर्मजनित बन्धनोंसे बँधकर क्लेश उठाता हुआ जब धीरे-धीरे अपनी तपस्याको बढ़ाता है
tataḥ paścāt sa manuṣyaloke ekaṃ kalpatakaṃ svadharmajanita-bandhanaiḥ baddhaḥ kleśam utpādayan yathā-śanaiḥ tapasyāṃ vardhayati; tataḥ haridrā-sadṛśa-kāntimān pīta-varṇaḥ devatā-bhāvaṃ prāpnoti. tatra api śataśaḥ kalpān vyatītya punar puṇya-kṣayāt manuṣyo bhavati (evaṃ sa devāt manuṣyaḥ, manuṣyāc ca devatā bhavati). haridravarṇas tu prajāvisargāt sahasraśas tiṣṭhati saṃcaran vai; avipramukto niraye ca daitya tataḥ sahasrāṇi daśāparāṇi. daitya, sahasra-kalpān devarūpeṇa saṃcarann api jīvo viṣaya-bhogebhyo na mucyate; pratyeka-kalpe kṛtānām aśubha-karmāṇāṃ phalāni niraye bhuktvā jīvaḥ ekonaviṃśati-sahasraṃ vividha-gatīḥ prāpnoti. tataḥ paścān narakāt pramucyate. manuṣyaṃ vinā anyāsu sarvāsu yoniṣu kevalaṃ sukha-duḥkha-bhogāḥ prāpyante; mokṣasya su-yogo na labhyate. etat tvayā samyag avagantavyam.
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ວິນຍານຢູ່ໃນໂລກມະນຸດ ຖືກຜູກມັດດ້ວຍເຊືອກພັນທະທີ່ເກີດຈາກທຳທີ່ຕົນພຶງປະພຶດ (svadharma) ແລະອົດທົນຄວາມລຳບາກ; ເມື່ອມັນເພີ່ມຕະປະສະຍາ (tapas) ຂຶ້ນຊ້າໆ ກໍໄດ້ບັນລຸສະພາບເທວະດາສີເຫຼືອງ ສະຫວ່າງດັ່ງສີຂີ້ໝິ້ນ. ແມ່ນແຕ່ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ຫຼັງຈາກຜ່ານໄປຫຼາຍຮ້ອຍກັບ ເມື່ອບຸນໝົດສິ້ນ ມັນກໍກັບມາເປັນມະນຸດອີກ—ດັ່ງນັ້ນມັນຈຶ່ງເຄື່ອນໄປມາຈາກເທວະດາສູ່ມະນຸດ ແລະຈາກມະນຸດສູ່ເທວະດາ. ແຕ່ໂອ ໄດຕະຍະ, ແມ່ນແຕ່ທ່ອງທ່ຽວໃນຮູບເທວະດາຫຼາຍພັນກັບ ສັດມີຊີວິດກໍບໍ່ພົ້ນຈາກການເສບສຸກທາງອາລົມ; ແລະໂດຍຮັບຜົນຂອງກຳຊົ່ວທີ່ເຮັດໃນແຕ່ລະກັບ ຢູ່ໃນນະລົກ ມັນຈຶ່ງໄປຮອດເສັ້ນທາງແຫ່ງການເກີດມີ 19,000 ປະເພດ. ແລ້ວຈຶ່ງໄດ້ພົ້ນຈາກນະລົກ. ໃນການເກີດທັງຫມົດທີ່ບໍ່ແມ່ນມະນຸດ ມີແຕ່ຮັບສຸກແລະທຸກ; ໂອກາດອັນເໝາະສົມເພື່ອໂມກສະ (moksha) ບໍ່ມາເຖິງ. ເຈົ້າຄວນເຂົ້າໃຈໃຫ້ແຈ້ງຊັດ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even exalted heavenly states are temporary and do not by themselves free one from attachment to sense-enjoyment; the soul continues to reap the results of good and bad deeds across vast cycles. Human birth is singled out as the rare condition in which the proper opportunity for moksha can be pursued.
Bhishma instructs a Daitya about the soul’s long journey: through austerity it may rise to a radiant divine condition, but after merit is spent it returns to human life; due to unwholesome actions it also undergoes hell and many forms of rebirth. He concludes by stressing that non-human births yield only experiences of pleasure and pain, not the decisive opening for liberation.