Shloka 16
श्रेयो-धर्मकर्मविचारः
Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma
एवं जातिशतैरयुक्तो गुणैरेव प्रसज्धिषु । बुद्धा निवर्तते दोषो यत्नेनाभ्यासजेन ह
evaṁ jātiśatair yukto guṇair eva prasajjiṣu | buddhā nivartate doṣo yatnenābhyāsajena ha ||
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ບຸກຄົນຜູ້ຖືກຜູກມັດມາດ້ວຍການເກີດຫຼາຍຮ້ອຍຊາດ—ພົວພັນຢູ່ໃນການເຄື່ອນໄຫວຂອງຄຸນ (ສັດຕະວະ, ຣາຊະ, ຕະມະ) ແລະຖືກດຶງເຂົ້າສູ່ຄວາມຍຶດຕິດຊ້ຳໆ—ກໍຍັງສາມາດຫັນກັບຈາກຄວາມຜິດ ແລະມົນທິນທາງຈິດໃຈໄດ້ ໂດຍປັນຍາທີ່ຕື່ນຮູ້ ແລະຄວາມພາກພຽນອັນເກີດຈາກການຝຶກຝົນຢ່າງສະໝໍ້ສະເໝີ. ເຫມືອນນ້ຳມັນທີ່ຖືກອົບກິ່ນດ້ວຍດອກໄມ້ຫອມຊ້ຳໆ ຈົນລະທິ້ມກິ່ນເກົ່າຂອງຕົນ ແລະຕັ້ງຢູ່ໃນກິ່ນດອກໄມ້ນັ້ນ; ດັ່ງນັ້ນເຊັ່ນກັນ ຈິດໃຈທີ່ຖືກປັບແຕ່ງດ້ວຍການສຳພັດໂລກມາດົນ ສາມາດຖືກ “ອົບກິ່ນ” ໃໝ່ດ້ວຍປັນຍາ ແລະການຝຶກຊ້ຳໆ ເພື່ອຖອນຕົນອອກຈາກຄວາມບົກພ່ອງທີ່ເຄີຍຊິນ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even deeply ingrained faults formed over many lifetimes and reinforced by the guṇas can be reduced and overcome through buddhi (clear discernment) and sustained effort grounded in repeated practice (abhyāsa).
In Bhishma’s instruction (Shanti Parva), he explains to the listener that moral transformation is possible: habitual defects do not have to remain permanent, because disciplined practice and awakened understanding can reverse long-standing conditioning.