Shloka 32
राजधर्मः—राष्ट्ररक्षणं, दण्डनीतिः, हयग्रीवोपाख्यानम्
Royal Duty: Protection, Penal Policy, and the Hayagrīva Exemplum
दीक्षां राज्ञ: संयुगे युद्धमाहु- योग राज्ये दण्डनीत्यां च सम्यक् । वित्तत्यागो दक्षिणानां च यज्ञे सम्यग दानं पावनानीति विद्यात्
dīkṣāṁ rājñaḥ saṁyuge yuddham āhur yogaṁ rājye daṇḍanītyāṁ ca samyak | vittatyāgo dakṣiṇānāṁ ca yajñe samyag dānaṁ pāvanānīti vidyāt ||
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: ສຳລັບກະສັດ, ເຂົາກ່າວວ່າ ການພາກພຽນສູ້ຮົບໃນສະໜາມຮົບ ນັ້ນແມ່ນການຮັບດີກສາ (ພິທີອຸທິດ) ເພື່ອຍັດ. ການປົກປ້ອງອານາຈັກ ແລະຕັ້ງມັ່ນໃນການປົກຄອງອັນຊອບທຳ ພ້ອມວິຊາທັນດະນີຕິ (ຫຼັກການລົງໂທດ) ນັ້ນແມ່ນວິນັຍໂຍຄະຂອງລາວ. ການສະຫຼະຊັບເປັນດັກຊິນາໃນຍັດ ແລະການໃຫ້ທານຢ່າງຖືກຕ້ອງ—ນີ້ແມ່ນການສະຫຼະທີ່ແທ້ຂອງກະສັດ. ຈົ່ງຮູ້ວ່າ ໜ້າທີ່ສາມປະການນີ້ແມ່ນສິ່ງທີ່ຊຳລະກະສັດໃຫ້ບໍລິສຸດ.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse reframes a king’s spiritual life in terms of public duty: (1) courageous engagement in rightful battle is his sacrificial consecration, (2) just governance through daṇḍanīti is his yogic discipline, and (3) giving—especially sacrificial fees and proper charity—is his renunciation. These three purify the ruler.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Vyāsa explains to the listener that a king’s path to purity is not withdrawal from action but the righteous performance of royal responsibilities—war when necessary, protection and justice in शासन, and generous giving.