Shloka 23
सूक्ष्मभूत-भूतात्मविज्ञानम्
Knowing the subtle principle and the bhūtātman through yoga
जो सब प्रकारकी आसक्तियोंसे छूटकर मुनिवृत्तिसे रहता है, आकाशकी भाँति निर्लेप और स्थिर है, किसी भी वस्तुको अपनी नहीं मानता, एकाकी विचरता और शान्तभावसे रहता है, उसे देवता ब्रह्मवेत्ता मानते हैं ।। जीवितं यस्य धर्मार्थ धर्मो हर्यर्थमेव च । अहोगात्राश्न पुण्यार्थ त॑ देवा ब्राह्मणं विदु:
jīvitaṁ yasya dharmārthaṁ dharmo haryartham eva ca | aho gātrāśanaṁ puṇyārthaṁ taṁ devā brāhmaṇaṁ viduḥ ||
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ທີ່ຊີວິດທັງໝົດເພື່ອທຳມະ, ແລະທຳມະຂອງຕົນມຸ່ງໄປຫາ ຮະຣິ (Hari) ແຕ່ຜູ້ດຽວ; ຜູ້ທີ່ແມ່ນແຕ່ການປະຄອງຮ່າງກາຍດ້ວຍອາຫານ ກໍຖືວ່າເຮັດເພື່ອບຸນເທົ່ານັ້ນ—ຜູ້ນັ້ນ ເທວະທັງຫຼາຍຮູ້ຈັກວ່າເປັນ ພຣາຫມະນະ ທີ່ແທ້, ເປັນຜູ້ຮູ້ ພຣະພຣະຫມັນ (Brahman): ບໍ່ຍຶດຕິດ, ບໍ່ຖືກຄອບຄອງ, ເດີນລຳພັງ, ແລະສະຫງົບດັ່ງຟ້າ.
व्यास उवाच
Educational Q&A
A truly realized person lives for dharma, dedicates dharma itself to Hari, and treats bodily maintenance (like eating) as a minimal, merit-oriented necessity—signifying deep detachment, serenity, and spiritual knowledge.
In the Śānti Parva’s instruction on peace and right living, Vyāsa describes the marks of an ideal brāhmaṇa/Brahmavid—one recognized even by the gods—emphasizing renunciation, devotion, and disciplined simplicity.