Shloka 7
महाभूत–इन्द्रिय–मनस्–बुद्धि–अन्तरात्मा विवेकः | Discrimination of Elements, Senses, Mind, Intellect, and Inner Self
अफालकुष् व्रीहियवं नीवारं विघसानि च । हवींषि सम्प्रयच्छेत मखेष्वत्रापि पजचसु,वनवासी मुनि बिना जोती हुई पृथ्वीसे पैदा हुआ धान, जौ, नीवार तथा विघस (अतिथियोंको देनेसे बचे हुए) अन्नसे जीवन-निर्वाह करे। वानप्रस्थमें भी पंचमहायज्ञोंमें हविष्य वितरण करे
Vyāsa uvāca — aphāla-kṛṣṭaṁ vrīhi-yavaṁ nīvāraṁ vighasāni ca | havīṁṣi samprayaccheta makheṣv atrāpi pañcasu ||
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: «ມຸນີຜູ້ຢູ່ປ່າພຶງດຳລົງຊີວິດດ້ວຍເຂົ້າ ແລະບາເລທີ່ເກີດຈາກດິນທີ່ບໍ່ໄດ້ໄຖ, ດ້ວຍເມັດທັນຍາຫານປ່າ (nīvāra), ແລະດ້ວຍອາຫານທີ່ເຫຼືອຫຼັງຈາກໄດ້ຕ້ອນຮັບແຂກ. ແມ່ນແຕ່ຢູ່ໃນຂັ້ນປ່າ ກໍພຶງຖວາຍ ແລະແຈກຢາຍຮະວິສ (havis) ຕາມທີ່ກຳນົດໃນປັນຈະມະຫາຍັດທັງຫ້າປະຈຳວັນ. ດັ່ງນັ້ນ ການອອກຈາກໂລກບໍ່ແມ່ນການລະເລີຍ: ຄວາມງ່າຍໃນການດຳລົງຊີວິດຖືກຜູກໄວ້ກັບໜ້າທີ່ບໍ່ຂາດຕໍ່ເທວະດາ, ບັນພະບຸລຸດ, ສັດທັງປວງ, ແລະແຂກ.»
व्यास उवाच
Educational Q&A
A forest-dweller should live with minimal harm—using naturally available grains and what remains after serving others—while still maintaining the discipline of the five daily sacrifices. Renunciation is framed as ethical restraint plus ongoing responsibility.
Vyāsa is describing proper conduct for the vānaprastha/forest stage: the muni’s permitted foods (uncultivated grains, wild rice, and leftovers after hospitality) and the continued performance of the pañca-mahāyajñas through offering and distribution of havis.